X
تبلیغات

مرکز تخصصی طراحی و چاپ

چاپ عرفان (ادیب)

چاپ در سنندج

  کردستان ایران و عراق - سلیمانیه و هولیر

طراحی حرفه ای و چاپ انواع کارت ویزیت :

یوی، سلفون براق، سلفون مات، لیبل ، کتان آلمانی، سوسماری، لمینت کوچک، لمینت براق بزرگ، لمینت مات بزرگ، لمینت برجسته، لمینت گرد، لمینت مثلثی، لمینت مواج، لمینت دو گوش گرد، شیشه ای ، پی وی سی، سه بعدی،

طراحی و چاپ ،  تابلو -بنر و فلکس- پوستر - سربرگ - فاکتور و ....

دفتر : سنندج - خيابان نمكي، پایین تر از شعبه مرکزی بیمه دانا ، ابتدای کوچه اتحاد چاپ عرفان (ادیب)
کارگاه : شهرک صنعتی شماره 3 خیابان دوم گلزار غربی
 تلفن: 
3280948 0871   همراه:  09183737553  (ادیب مرادی)


پربازديدترين سايت استان كردستان(برترين وب ايران در سال 89)  

براي ورود ب سايت اصلي ابتدا اينجا را كليك كرده سپس گزينه yes را بزنيد ( يازده هزار صفحه مطلب در اين وب موجود مي باشد)

چاپ در سنندج چاپخانه عرفان(ادیب) کردستان - عكسهاي از سنندج و اورامان (درباره سنندج)

چاپ در سنندج چاپخانه عرفان(ادیب) کردستان

مرکز تخصصی طراحی و چاپ انواع کارت ویزیت، پوستر، سربرگ، بنر، فلکس و طراحی سایت

هورامان - اورامانات ، مریوان ، طبیعت ، پوشاک ، تخت ، روستا ، صنایع دستی ، غذا ، فرهنگ ، مراسم ، رسوم

هورامان - اورامانات

هورامان

اورامان یا هورامان تخت از روستاهای شهرستان مریوان در استان کردستان ایران است. این روستا در منطقه هورامان واقع شده‌است.

اورامان مرکز دهستان اورامانات با هفتاد هزار

نفر جمعیت از شرق با کرمانشاه، از غرب با عراق، از شمال با کردستان و از جنوب با جوانرود محدود می‌شود و جاده‌ای به طول ۷۵ کیلومتر آن را به شهر مریوان متصل می‌نماید. این روستا در دره‌ای شرقی- غربی و در شیب تندی روبه روی کوه « تخت» واقع شده‌است. خانه‌های روستا به طور کلی از سنگ و اغلب به صورت خشکه چین و به صورت پلکانی ساخته شده‌است که به همین دلیل آن را « هزار ماسوله » نیز می‌نامند. این روستا در بین اهالی روستاهای منطقه به شهر اورامان معروف است. بنا به اعتقاد مردم منطقه این روستا زمانی شهری بزرگ بود و مرکزیتی خاص داشت و به همین خاطر از آن به عنوان تخت یا مرکز ( حکومت) ناحیه اورامان یاد می‌کردند. مردم اورامان تخت که به لهجه اورامی- که در گذشته زبان کتابت به شمار می‌آمده و لهجه رسمی بوده - سخن می‌گویند، مسلمان بوده و سنی مذهب ولی با این وجود آیین‌های باستانی ایرانی هنوز در حافظه تاریخی برخاسته از نیاکان مردم این منطقه، جای دارد و آن را پاس می‌دارند .

طبیعت

آب و هوای معتدل کوهستانی و وجود چشمه‌های فراوان، چراگاههایی سرسبز و باغهایی خرم را در دامنه کوههای زیبای اورامان به وجود آورده که باعث شده دامداری در کنار باغداری پیشه اصلی مردم این دیار باشد. در این ناحیه گونه‌های جانوری و گیاهی متعدد و بسیاری مشاهده می‌شود از جمله سنجاب ایرانی، درختان : وون، تنگز، میلو، شرو، بلوط، پسته وحشی، گردو، توت، گلابی، انجیر، انار و ... گیاهان : ریواس، پیچک، کرس، بنا، هاز، شنگ، به ره زا، هاله کوک، ترشکه، ته ره ژه ره ژا، قازیاخه، گیلاخه، نرمیله، ده مه رواسله، بنا شوانه، کنگر، سپل، سیدران، گوزروانه، لو، زرده لو، چنور، سیاولو، که ما و قومامه و توسی و کنگر و ... غار «قوری قلعه» در اورامان شکل و ساختاری دگرگونه دارد و اغراق نیست، اگر بگوییم؛ یکی از زیباترین غارهای قاره پهناور آسیا است.

پوشاک

مردان کرد اورامانی چوخه، پانتول، ملکی شال، دستار، فرنجی و کله بال و زنان آن جانی، کلنجه، شال، کلاه و کلله می‌پوشند. انواع این لباس‌ها با زیورآلات مختلف تزئین شده‌اند و رنگارنگ هستند. پیش از ورود پارچه و کفشهای خارجی و سایر منسوجات داخلی به استان کردستان، بیشتر پارچه‌ها و پای افزار مورد نیاز آنها توسط بافندگان و دوزندگان محلی بافته و ساخته می‌شده که با تعداد محدود هنوز رواج دارد (انواع لباس ؛ رانه چوخه و فرنجی ). از دیگر صنایع دستی رایج در اورامان می‌توان گلیم، سجاده، نمد ،سبد، گیوه، ظروف چوبی و ...

خوراک

قارچ، کرفس، کنگر، ریواس، خوژه، پنیر، شیر، عسل، گردو، انجیر موادغذایی این منطقه را تشکیل می‌دهند. پلو، آش دوغ (دوغه وا)، ساوار، گردول، ترخینه، دوختن یا آش گزنه، هتیمچه با گوشت گوسفند، شدروا، گرما، رشته پلو، رشته رون یک آبه، پرشین، شلغم ترش، کلانه، خورش خلال بادام وا انواع کبابهای محلی از غذاهای اورامانی است

نام

یکی از حدسیات رایج درباره نام اورامان اینست که واژهٔ « اورامان» یا « هورامان» از دو بخش « هوراً به معنی »اهوراً و « مان» به معنی خانه، جایگاه و سرزمین تشکیل شده‌است. بنابراین اورامان به معنی « سرزمین اهورایی» و «جایگاه اهورامزداً است. » هور« در اوستا به معنی خورشید آمده و هورامان » جایگاه خورشید" نیز معنی می‌دهد.

 
کردستان اصلي ترين محل زندگي قوم کرد است. اين استان که در غرب کشور واقع شده درپهنه طبيعي خود دنيايي از زيبايي و تنوع را به گردشگران و طبيعت دوستان عرضه ميکند.
اين منطقه با انبوه کوهستان ها و دشت هاي پهناور خود گياهان و جانوران متنوعي رادربر گرفته است و چشم انداز جنگل هاي زاگرس، منطقه اي به ياد ماندني براي طبيعت دوستان به وجود آورده است.
استان کردستان در بهار و تابستان آب و هوايي خنک و معتدل دارد و در زمستان وپاييز سرد و يخبندان است.
اورامان ناحيه وسيعي است که سراسر جنوب استان کردستان را دربر گرفته و يکي ازمناطق خوش آب و هواي استان کردستان است که با توجه به کوهستاني بودن از نظراستعدادها و توانمندي هاي گردشگري و مواهب خدادادي داراي ويژگي هاي نادري است که ميتواند موجب جذب گردشگران خارجي و داخلي شود.
برخي از اين چشم اندازها و جاذبه هاي گردشگري در اورامان شامل چشم انداز دربنددزلي و ارتفاعات و دامنه اي سرسبز آن، آبشار ملورو مناطق پيرامون آن که داراي آبي زلال است حاصل ذوب برف هاي ارتفاعات بالا دست آن است. 
روستاي اورامان تخت
از توابع بخش اورامان، شهرستان سروآباد در استان کردستان قرار دارد. اين روستا ازطرف جنوب غربي به ارتفاعات اورمان تخت و از طرف شرق به ارتفاعات کومالان محدود ميشود.
اورامان در زبان کردي "هورامان" تلفظ مي شود و ناحيه وسيع و کوهستاني است که ساير جنوب استان کردستان را در برگرفته و روستاي اورامان تخت بخشي از ناحيه اورامان است.
معماري روستا
بافت اين روستا از لحاظ معماري به صورت پلکاني در شيب تند ساخته شده است و پشت بام منزل پايين به منزله حياط خانه بالاست. ديوار خانه هايي که در اين روستا ساخته شده اند به صورت خشک چيني يعني بدون استفاده از ملات و به طور هنرمندانه چيده شده اند. مهم ترين مصالح مورد استفاده در ابنيه اين روستا سنگ و چوب است.
از آن جايي که روستاي اورامان تخت در زمان هاي قديم مرکز فرمانروايي سلاطين محلي بوده است، اين روستا را تخت يعني پايتخت و مرکز سلطنت ناميده اند.
بقاياي آتشکده هاي زرتشتي در حوالي روستا نشانگر آن است که مردم اين منطقه پيش از اسلام پيرو آئين زرتشت بوده اند. مردم اين روستا به زبان کردي اورامي سخن ميگويند.
الگوي معيشت و سکونت
براساس نتايج سرشماري سال 1385، اين روستا 2800 نفر جمعيت داشته است. فعاليت هاي اقتصادي روستاي اورامان تخت برپايه زراعت، باغداري و دامداري استوار شده است. مهمترين محصولات زراعي آن گندم، جو و عدس است، همچنين داراي باغ هاي وسيع ميوه است و محصولات سردرختي آن شامل گلابي، گردو، انجير کوهي و انار است. گياهان دارويي مانند ختمي، گل گاوزبان، شاتره، بومادران، شيرين بيان، بونه و گون نيز در اين روستا به وفور يافت مي شود
اورامان تخت از ديرباز جلوه گاه هنر و تمدن غني و اصيل کردي بوده است.
در اين ميان موسيقي جايگاهي ويژه و قابل تامل دارد. "سياه چمانه چيد" و "کنالپل از مهم ترين ترانه ها و نواهاي اين روستا هستند
صنايع دستي
گيوه، فرنجي، نمد، قاشق و چنگال چوبي، شانه، جاجيم، سبد و در پنجره هاي چوبي ازهنرهاي سنتي و صنايع دستي مردم روستاي اورامان تخت است. پيش از ورود کفش هاي خارجي به بازار انواع پاي افزارها و گيوه ها را به صورت دستي در اين روستا توليد ميکردند.
پوشاک مردم روستا
پوشاک مردم روستاي اورامان تخت مانند ساير روستاييان کردستان، لباس هاي محلي کردي با طرح ها و رنگ اي زيبا و شاد است. لباس مردان کرد اوراماني از چوخه، پانتول ملکي شال، دستار، فرنجي  مکه بال تشکيل شده و گاهي نيز جافي، کلينجه، شال کلکه،دستار و پيراهن بلند مي پوشند.
بازي هاي محلي
قلقلان، بيلان، گرزه (گرزبازي) و همک و ممک از متداول ترين بازي هاي مردم روستاي اورامان تخت است.
غذاهاي محلي
از مهم ترين غذاهاي محلي اين روستا مي توان به دوينه، شلمين (پلو)، آش دوغ،لونش، کلانه، شلغم ترش، يکاوه، پلييز، غازين و انواع غذاهاي گياهي و نان هاي محلي اشاره کرد.
چشم انداز فرهنگي اورامان
در زبان مردم منطقه هنوز از واژه هاي پهلوي ساساني به چشم مي خورد. يکي از چشم اندازهاي فرهنگي اورامان جشن پيرشاليار است. گروهي آن را از شخصيت هاي قبل از اسلام مي دانند و گروهي آن را بعد از اسلام دانسته و سکونتش را در روستا حدود 900 سال قبلمي دانند. درباره ايشان حکايتي وجود دارد که مي گويد: در زمان هاي بسيار دور در بخارا پادشاهي زندگي مي کرد که دختري داشت به نام "بهار نار خاتون" اين دختر کر ولال بود و تمام حکما نتوانسته بودند بيماري دختر را علاج کنند.
از سوي ديگر در منطقه اورامانات کردستان مردي به نام پير شاليار زندگي مي کرد که صاحب کرامات  معجزات بود و شهرتش عالمگير شده بود. چون خبر معجزات پير شاليار به بخارا مي رسد، شاه دخترش را همراه با برادرش به نام شاليار سياو و عده اي ديگر به منطقه اورامانت کردستان مي فرستند. آنها وقتي به نزديکي روستايي که پير در آن زندگيمي کند مي رسند، دختر پادشاه احساس مي کند که گوشش شنوايي خود را به دست آورده وصداها را مي شنود.
از آنجا که پادشاه اعلام کرده بود که هر کس بيماري دخترش را علاج کند مي تواندآن را به همسري برگزيند پيرشاليار قبول مي کند و چون از مال دنيا چيزي نداشت، اهالي کمک
 مي کنند و براي او جشن عروسي برگزار مي کنند و هر کدام از طوايف، بخشي از هزينه ها و کارهاي اين عروسي را به عهده مي گيرند.
پيرشاليار قبل از مرگش وصيت مي کند تا آخر دنيا مراسم سالگرد عروسي اش را همه ساله برگزار کنند.
مراسم باستاني پيرشاليار در 2 زمان متفاوت در سال بين 15 ارديبهشت و 10 بهمن ماه همزمان با جشن سده زرتشتي ها  برگزار مي شود. مراسم بهاره را کوهساري مي گويند که همزمان با طراوات و سرسبزي اورامان کردستان است و در آن به اجراي دف نوازي وسخنراني درباره شخصيت پير شاليار و توزيع نان محلي (کليره) مي پردازند.
مراسم زمستان هر ساله در 10 بهمن ماه به مدت 2 هفته برگزار مي شود. اهالي منطقه به اين مراسم، عروسي پيرشاليار مي گويند. برگزاري اين مراسم به عهده متولي آن است که در هر خانواده به صورت موروثي برگزار مي شود.

 

 

 

 

 

 

هورامان - اورامانات ، مریوان ، طبیعت ، پوشاک ، تخت ، روستا ، صنایع دستی ، غذا ، فرهنگ ، مراسم ، رسومات ف رسم

+ نوشته شده در  پنجشنبه 24 شهریور1390ساعت   توسط ادیب مرادی  | 

عکس های سنندج عکسهای کردستان درباره استان کردستان جاهای دیدنی و تاریخی تاریخچه و اماکن زیارتی

عکس های سنندج عکسهای کردستان درباره استان کردستان جاهای دیدنی و تاریخی تاریخچه و اماکن زیارتی

kurdistan

شهرهای استان

سنندج، (به کردی سنه Sine) مرکز استان کردستان ایران است. سنندج يكي از شهرهاي قديمي كردستان می‌‌باشد كه تاريخ آن به قبل از ميلاد مسيح بر می‌‌گردد.اين شهر كه داراي آثار قديمي از دورههاي قبل از ميلاد 'قبل از اسلام و دوران اسلامي می‌‌باشد. اين شهر بين كردستان جنوبي و شمالي قرار دارد و شاه راه ارتباط سريع جنوب غربي ايران به شمال غربي ايران است.

نام سنندج در آغاز به شکل "سنه دژ" بوده به معنی دژ سنه. سنه نام منطقه‌ای بوده که سنندج در آن قرار گرفته است. در نزدیکی سنندج سد بزرگی به نام سد قشلاق ساخته شده است که آب شهر و ناحیه را تأمین می‌سازد. زبان مردم سنندج کردی است. جمعیت این شهر حدود 358084 نفر است .البته بر طبق آمار جديد خود كشور ايران جمعيت اين شهرستان با توابع بالغ بر 750000نفر می‌‌باشد

جاذبه های گردشگری شهر سنندج

 از مناطق دیدنی این شهرستان مي توان مسجد جامع دارالاحسان، بازار قديمي شهر، پارک دیدنی آبيدر (اميريه)، خانه ي كرد، موزه سنندج و عمارت خسروآباد را نام برد. در 65 کیلومتری سنندج دهستان نوگل(نگل)واقع است که به دليل قرآنی باستانی که متعلق به قرون اولیه اسلام است گردشگران زيادي را به خود جذب كرده است.  

سقز

سَقِّز یکی از شهرهای استان کردستان ایران است. شهرستان سقز که در قسمت شمالی استان کردستان واقع است از شمال به شهرستان بوکان،از شرق به شهرستان دیواندره و از غرب به بانه محدود است. جمعیت این شهرستان ۲۰۸۵۹۹ نفر و شهر دیگر آن صاحب است موقعیت طبیعی و نحوه استقرار شهر در دامنه ارتفاعات و رودخانه‌ای که از کنار آن می‌‌گذرد، این شهر را به یکی از زیباترین شهرهای استان کردستان تبدیل کرده است.

نام امروز سقز از نام قوم سکه یا سکا سکاها یا سکز به یادگار مانده است و سکز همان ساکز است. در روزگار مادها سکاها فراوان به مرزهای ایران می‌تاختند.اینان گاه با آشور همپیمان می‌شدند و زمانی زیر فرمان خود مادها با آشوریان می‌جنگیدند. به دنبال حمله مجدد آشور به مادها خشتریته برای پایان دادن به حملات اشور با ماننا و سکاها پیمان دوستی بست و عملا با اشور وارد جنگ شد. در حدود سال 650 پ. م. پادشاهی ماد دولت بزرگی در ردیف ماننا و اورارتو و عیلام بود. بعد از سکاها کیمری‌ها (یکی دیگر از قبایل صحرانشین شمال قفقاز) به منطقه شمال غرب ایران حمله کردند و در سر راه خود، دولت اورارتو در غرب دریاچه اورمیه و شرق آناتولی را نابود کردند.

هووخشتره، بزرگترین پادشاه ماد در ده سال اول حکومتش موفق شد که رابطه اش را با پادشاه سکاها، پروتوثیس، به اتحاد متقابل تبدیل کند. هووخشتره ارتشش را به دو قسمت پیاده نظام مجهز به نیزه و سوارنظام تیر انداز (شکلی که از سکاها آموخته بود) تقسیم کرد و دولت نیرومندی در ماد تشکیل داد. در روزگار هووخشتره، پس از انقیاد سکاها در ماد، گروهی از سکاها را به غرب ماد کوچاندند و این سرزمین را به نام آنان سکزی یا ساکز خواندند که اکنون به سقز معروف است.

گفته می‌شود که این شهر با نام ایزیرتا در نخستین اتحاد ماد، پایتخت مادها بود. سرکردگان ماد در اطراف شهر استحکاماتی برای خود ساختند که از آن جمله زیویه و قپلانتوی کنونی (آدامائیت) را می‌توان نام برد. در این زمان سارگن دوم پادشاه آشور به سرزمین ماد تاخت، مادها شکست خوردند و ایزیرتا، زیویه و آدامائیت را ویران کرد.

اسامی محلات سقز

شهر سقز سابقاً در دشتی در جنوب غربی شهر فعلی قرار داشت که اکنون به کهنه سقز یا سقز کهنه معروف است. شهر فعلی ابتدا در اطراف بازار به وجود آمد و قدیمی‌ترین محله، همان محله بازار شهر است که بعداً در اثر ارتباط تبریز، سنندج و بانه طرفین جاده‌ها آن آباد شد. در حال حاضر، موقعیت طبیعی و نحوه استقرار شهر در دامنه ارتفاعات و رودخانه‌ای که از کنار آن جاری است، این شهر را به یکی از زیباترین شهرهای استان کردستان تبدیل کرده است.

شهر سقز دارای محلاتی است که اسامی خود را به صورت سنتی و برگرفته از زندگی روزمره گرفته اند معروفترین این محلات که در حال حاضر رایج هستند عبارتند از : محله کریم آباد محله شاناز(شهناز) محله بلوار(بلوار بانه) محله سیلو و سی و دو متری

دیدنی‌ها

  • بازار قدیمی سقز
  • دژ باستانی زیویه
  • دریاچه سد شهید کاظمی

در ۶۰ کیلومتری شمال شهرستان سقز قرار گرفته است وجود این دریاچه از لحاظ ورزشهای آبی و صید ماهی قابل توجه می‌‌باشد

  • گروه‌های موسیقی و رقص کردی

یکی از ویژگیهای مهم شهرستان سقز رونق موسیقی است. به طوریکه به نسبت جمعیت و وسعت خود تعداد زیادی گروه موسیقی و رقص کردی را در خود جای داده است. که با توجه به اجرای برنامه‌های مختلف این شهر یکی از کانون موسیقی استان کردستان شده است.

بانه

بانه نام شهری است در استان کردستان واقع در مرز غربی ایران.

شهر بانه مرکز شهرستان بانه در فاصله 270 کیلومتری شمال غربی سنندج در ابتدای راه آسفالت بانه - مهاباد قرار گرفته است.

پیش از اسلام طایفه‌ای زرتشتی به نام قه‌قو بر این منطقه حاکم بودند که در حمله اعراب و بعد از آن، اختیار دینی‌ها حکومت آن را به دست گرفتند. تا میانه‌های سده سیزدهم هجری نام اصلی شهر بانه‌ به‌روژه (آفتابگردان) بود و قباله‌هایی نیز وجود دارد که در همه آن‌ها مرکز بانه روستای به‌روژه نامیده شده است. این شهر یک بار پیش از جنگ جهانی اول و بار دیگر در زمان جنگ جهانی دوم دچار آتش سوزی شدیدی شد. اکنون گورستان شمال شرقی شهر را بانه کهنه یا کهنه بانه می‌‌نامند. علت تغییر نام و جابجا شدن محل شهر به واسطه شیوع بیماری‌های وبا و طاعون بود که هر چند سال یک بار شایع می‌‌شد و چون بازماندگان، محل اولیه را آلوده می‌‌پنداشتند، ازنو در جای دیگری به ایجاد شهر و ده می‌‌پرداختند. آتش سوزی و جنگ‌های قبیله‌ای یکی دیگر از عوامل جابجا شدن محل شهر بود. در بانه آبادی‌هایی به نام‌های نیزه دوکهنه به روژه کهنه، سیاومه کهنه، آرمرده کهنه، توده کهنه و غیره هم شنیده می‌‌شود. ولی آبادی‌هایی نیز با همان نام‌ها بدون واژه کهنه وجود دارد. نام بانه را از واژه کردی بان به معنی "بلندی" یا جای بلند و متأثر از ارتفاعات و نحوه استقرار و موقعیت شهر بانه می‌‌دانند. ارتفاع 1525 متری شهر از سطح دریا و چشم انداز بلندی‌های پیرامون آن موجب گردیده است که مردم برای رسیدن به شهر مسیر زیادی را به طرف سربالایی طی کنند. نام بانه را به معنی خانه (منظور اقامتگاه و آبادی و مسکن است) و اردو (منظور اردوگاه سربازان است) و پادگان (شهر دو قلعه بزرگ داشته) نیز تفسیر کرده اند.

مریوان

مریوان نام یک شهر و همچنین یک شهرستان در استان کردستان ایران واقع در غرب کشور ایران است.

شهرستان مریوان از شمال به شهرستان سقز،از شرق و جنوب شرقی به شهرستان سنندج، از جنوب به بخش نوسود از شهرستان پاوه و از غرب و شمال غربی به خاک عراق محدود است. شهر مریوان در 125 کیلومتری شمال غربی سنندج قرار دارد.

تاریخچه

شهر مریوان در حدود یک سده پیشینه تاریخی دارد. یکی از شاهزادگان قاجار به نام فرهاد میرزا که کمی پیش از مشروطیت در این محل حکومت می‌‌کرد، در مریوان قلعه‌ای بنا کرد که جریان بنای آن را در کتیبه‌ای که به دیوار مسجد دارالاحسان (مسجد جامع سنندج) نصب کرده، شرح داده است. این شهر مرزی در همسایگی دولت عثمانی قرار داشت و به دستور ناصرالدین شاه قاجار در سال 1282 هـ .ق قلعه‌ای مستحکم در آنجا احداث شد. در سال 1286 هـ .ق حاج فرهاد معتمدالدوله بر استحکام قلعه افزود و آن را شاه آباد نامید. در کنار همین قلعه نظامی، روستایی به وجود آمد که به نام قلعه (مریوان) نامگذاری شد. در داخل شهر به دستور حاج معتمدالدوله یک باب قنات، حکام و آب انبار احداث شد. بعد از حاج فرهاد معتمدالدوله، حاج محمد علیخان ظفرالملک قعله را وسعت داد و در داخل آبادی شاه آباد چندین باب منزل، یک کاروانسرا و قناتی دیگر احداث کرد. بعدها کلیه این تأسیسات در اثر شورش و هرج و مرج عشایر کرد منطقه، ویران شد. در اوایل حکومت پهلوی، حاکم وقت در روستای موسک دژی بنا نهاد که امروزه از آن به عنوان پادگان استفاده می‌‌شود و فاصله چندانی با شهر ندارد.

نقاط دیدنی

وجود دریاچه زریوار در غرب شهر مریوان زیبایی خاصی به این شهر بخشیده و آن را به یک ناحیه تفرجگاهی تبدیل کرده‌است.

از نقاط دیدنی و جذابیتهای گردشگری این شهر می‌‌توان از کوه کانی چرمه، قلعه الهام، قلعه مریوان (قلعه هلوخان)، دریاچه زریوار، آبشار کویله، بازار مرزی باشماق، بازار داخل شهر و پوشش جنگلی اطراف مریوان نام برد.

دریاچه زریوار در غرب شهر مریوان، در استان کردستان و از مکانهای دیدنی و گردشگری این استان است. طول دریاچه زریوار حدود 5 کیلومتر و عرض آن حدود 1.6 کیلومتر است. حداکثر عمق آن حدود 50 متر است.

در افسانه هاي مردم منطقه آمده است كه شهري باستاني به نام زريبار به جاي درياچه وجود داشته است كه به دليل دعاي شر يك درويش(مرد روحاني كرد)، به عذاب اهورامزدا دچار شد و غرق شد این دریاچه بزرگترین در یاچه ی آب شیرین جهان به شمار می رود در زمان جنگ ایران و عراق یکی از مهمترین پایگاههای نظامی ایران بود که بعد از جنگ صحنه خرابی های آن به جای ماند که بعد از چندین سال به این دریاچه از طرف دولت بودجههایی اختصاص داده شد. ای دریاچه آب شیرین یکی از قطبهای جهانگردی و ایرانگدی به شمار می آید .

عکسهای زیبا از مریوان

 

بیجار

شهر بیجار یکی از شهر های استان کردستان است که مرکز شهرستان بیجار می باشد.

از جاذبه های گردشگری این شهرستان می توان قلعه قم چقای را نام برد.

این قلعه در 45 کیلومتری بیجار و روی یکی از کوه های بلند منطقه قرار دارد . موقعیت جغرافیایی این قلعه به دو دلیل از هیبت و عظمت خاص برخوردار است ؛‌ نخست آن که از یک سو به دره ای مشرف است که در قدیم به دره شاهان شهرت داشت و تیعه های بلند وهولناک این کوه با پرتگاه های مخوف و بلند ، بالا رفتن از آن و رسیدن به دژ را بسیار دشوار میکند . از سوی دیگر ، از جنوب غربی ، جنوب شرقی و شرق نیز به پرتگاهی دیگر مشرف است . از این رو ، ایجاد استحکامات برای این قلعه لازم نبود . اما درسمت شمال که پشته از ارتفاع کم تری برخوردار است ، بقایای دیواری عریض و محکم از سننگ لاشه با ملات و برج های نیم استوانه موجود است . دروازه قلعه در این سمت قرار دارد . بقایای این حصار یاد آور دیوارهای تخت سلیمان و احتمالا به دوره ساسانی تعلق دارد .

در پای پشته سنگی ، حصارهای دیگری از قرون وسطی ، عمود بر بستر رودخانه کشیده شده است . استحکام قلعه ونشانه های ساختاری بنا از جمله پی های خانه هایی که مشهود است نیز این گمان را تقویت می کند که این قلعه ساسانی باشد . در سطح نیز سفال های دوره اسلامی ( قرن 6 و 7 ه.ق ) به چشم می خورد . خارج از قلعه در سمت شمال غربی ، روی پشته پست تر ، بقایایی از دیواره ها و تراس بندی ها دیده می شود . این پشته از طریق پلکانی که از سنگ کوه تراشیده شده با اراضی مرتفع شمالی مرتبط بود .

آب انباری که به ارتفاع 40/1 متر در کوه ساخته شده ، تونل با 42 پله راهرویی که آن را هم دردل کوه حفر کرده اند ، نشانه های دیگری از اهمیت ویژه این قلعه و آب انبار آن است .

سنگ های تراش خورده «قم چقای » دارای مشخصاتی نیست که بر مبنای آن بتوان زمان ساخت بنای قلعه را به دقت تعیین کرد ،‌با این حال به احتمال قوی می توان آن را متعلق به دوره های پیش از میلاد مسیح ، مثلا دوره مانایی و ماد دانست که تا دوره های ساسانی واسلامی نیز مورد استفاده بود . منبع های ذخیره آب که توسط تونل پله داری به پایین راه می یابد ، تا حدودی به آب انباری که در زندان سلیمان وجود دارد شبیه است و نشانه دیگری از قدمت قلعه تا دوره مانایی است .

 

دیواندره

شهرستان دیواندره در فاصله 97 کیلومتری شمال مرکز استان کردستان ایران یعنی شهر سنندج قرار دارد. مساحت آن 4203 کیلومتر مربع و است.این شهرستان به علت وجود دشتهای بسیار وسیع اوباتو و سارال از مراکز مهم تولید گندم و دامداری استان کردستان است و این فعالیتها در زندگی مردم این منطقه نقش اساسی دارد. این شهرستان از نظر آب و هوایی یکی از مناطق سردسیر و برفگیر کشور محسوب می‌‌شود. مردم این شهرستان به زبان کردی تکلم می‌کنند و مرکز آن شهر دیواندره است.

  جاذبه‌های فرهنگی و گردشگری

غار باستانی کرفتو

این غار در فاصله 72 کیلومتری از شمال دیواندره در نزدیکی روستای یوزش باش کندی قرار دارد و ازپر جاذبه‌ترین مکانهای گردشگری استان می‌‌باشد .کتیبه‌ای یونانی بر سر در یکی از اتاق‌های طبقه سوم وجود دارد که از این غار به عنوان معبد هراکلس نام برده است. در معماری این غار علاوه بر ایجاد اتاق‌ها و راهروهای عبوری، سعی شده تا اتاق‌ها با هم مرتبط باشند و نورگیرهای به سمت بیرون تعبیه شده و بر دیوارهای غار در بعضی از اتاقها نقوشی به صورت تجریدی از حیوانات، انسان و گیاه حجاری شده است

با توجه به پژوهش‌های به عمل آمده، در دوران میان‌زیوی کرفتو در زیر آب بوده و در اواخراین دوره ارتفاعات آن از آب خارج شد. غار کرفتو از غارهای آهکی و طبیعی است که در ادوار مختلف جهت استفاده و سکونت انسان تغییر حالت داده و به معماری صخره‌ای در چهارطبقه در دل کوه حفر شده است. طول غار حدود ۷۵۰متر است و راههای فرعی متعددی از آن منشعب می‌‌شود. در طول این غار تغییرات و دگرگونی‌های عمده و دخل و تصرفات بسیار در آن به وجود آمده و حجاران هنرمند، به زیبایی فضاهایی را در مدخل‌های غار تراشیده و اتاقها، راهرو و دالانهای متعددی را به وجود آورده اند. این غار در سال۱۳۷۹ گمانه زنی شده با بررسی باستان شناختی در محوطه بیرون و داخل غار آثاری از دورانهای مختلف به دست آمد. کشف تراشه‌ای سنگی در طبقه چهارم و محوطه بیرون غار می‌‌تواند نشانه‌ای از استفاده انسان‌ها در دوران پیش از تاریخ از این غار باشد.

عکس های سنندج عکسهای ، جاهای دیدنی ، تاریخی ،  تاریخچه ، اماکن زیارتی ، عکس قدیمی سنندج ، بانه ، بیجار، قروه ، سقز ، مریوان ، دیواندره ، کامیاران ، دهگلان ، سروآباد

ورودي غار کرفتو

منطقه سارال

یکی از مناطق بومگردی (اکوتوریستی) استان است که در غرب دیواندره واقع می‌‌باشد

منطقه چهل چشمه

در شمال غربی دیواندره کوههای چهل چشمه قرار دارد که هر ساله جمعیت زیادی از گردشگران و کوهنوردان از این منطقه دیدن می‌‌نمایند

کامیاران

کامیاران (Kamyaran) از شهرستانهای نسبتاً نوبنیاد استان کردستان ایران است که در فاصله ۶۵ کیلومتری جنوب سنندج واقع شده است. ویژگیهای عمومی، فرهنگی، مردم شناختی مردم این شهرستان نیز مانند سایر نواحی استان کردستان است و مردم آن به زبان کردی تکلم می‌‌کنند. نام این شهر "کامیران" است ؟!

این شهرستان در فصول بهار و پاییز آب و هوای دلپذیری دارد.

نقاط دیدنی و جذاب این شهر عبارت‌اند از کتیبه باستانی تنگی ور، تپه تیانه، تپه توبره ریز، نقش برجسته و سنگ نبشته اورامان، چشمه آب معدنی گواز، رودخانه تنگی ور، روستای شگفت انگیز و تاریخی پالنگان.

همچنین تأسیس مجتمع پرورش ماهیان سردابی (قزل آلا) واقع در ۴۵ کیلومتری کامیاران ـ مریوان(روستای پلنگان) در بستر رودخانه سیروان با ظرفیت ۵۶۴ تن در سال بزرگ‌ترین مجتمع سردآبی ایران به شمار می‌‌آید و به جذابیت منطقه افزوده است.

قروه

شهر قُروه مرکز شهرستان قروه و در استان کردستان ایران قرار دارد. این شهر در دشت وسیعی در ۹۳ کیلومتری شرق سنندج و شمال غربی همدان قرار دارد و از آغاز در طول جاده سنندج به طرف همدان توسعه یافته است.

*پیشینه

مرکز حکومت این شهر در گذشته روستای قصلان بود که توسط «امان‌الله خان» بزرگ والی معروف کردستان احداث شده است. از نام‌های قدیمی آن اسفندآباد بوده است.

مردم قروه به زبان کردی و ترکی آذری تکلم می‌کنند. ارتباط با شهر همدان از یک سو و تأسیس تشکیلات اداری تابع استان کردستان از سویی دیگر موجب گردیده که فرهنگ محلی از آمیختگی فرهنگ کردی و ترکی به وجود آمده و در این به هم پیوستگی، هسته جمعیتی و نگهداری ثابت و مداوم آن در منطقه بی نهایت موثر بوده است سبک خانه‌ها و آداب و رسوم اجتماعی و تار و پود اصلی شهر قدیمی قروه که عناصر اجتماعی و ساختمانی را به صورت ویژه‌ای دریکدیگر ادغام کرده است، نشان از گذشته‌ای اصیل و استوار دارد. قروه یک منطقه کشاورزی مستعد است که درآمد مردم آن از این محل و تاحدودی دامداری تأمین می‌شود و این خود وجبات تمرکز جمعیت در روستاهای قروه است.

این شهر دارای معادن سنگ و طلا است. یک شرکت استرالیائی بنام ریوتینتودر مهر 1384 از کشف یک معدن بزرگ طلا در غرب قروه و در منطقه داشکسن(ساری گونی) خبر داد، و اعلام کرد می‌تواند با مشارکت در این پروژه، تولید طلا را در ایران تا پنج برابر افزایش دهد، و در 12 تا 18 سال آینده نیز، بطور متوسط 4 میلیون تن سنگ معدن طلا در سال استخراج کرد.این شرکت استرالیائی 70 درصد از شرکت زرکوه را در اختیار دارد. زرکوه این معدن جدید را کشف کرده است. تنها 30 درصد از سهام باقیمانده متعلق به ایران است!

قروه دارای معادن مهم سنگ است که تأمین کننده سنگ‌های ساختمانی منطقه و کشور است. شهر قروه همچنین دارای یک شهرک صنعتی است.

معروفترین کوه‌های قروه کوه قره، یارکه ,کلاوه ,بدر, حاج آقا، پنج‌علی و پریشان است که اغلب اوقات سال پوشده از برف است و رودخانه‌های معروف این شهرستان تلخه‌رود، ازون، قُره‌چایی, و طهماسب‌قلی هستند که آب آنها وارد رود بزرگ قزل‌اوزن می‌شود. مهم‌ترین‌ رودخانه‌ این‌ شهر، رودشور نام‌ دارد

*نقاط دیدنی

از اماکن تاریخی آن می‌توان از امامزاده سیدجمالدین (بابا گورگور)، پل فرهادآباد، آرامگاه شیدای نازار، حمام قصلان و آثار صخره‌ای فرهادتراش نام برد.

مراکز دیدنی قروه عبارت‌اند از:

چشمه وینسار, سرنجیک, و باباگرگر.

اماکن تفریحی قروه شامل:

سراب، خالصه, پارک رضوان، سنگ سیاه و مانگاو.

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه 23 شهریور1390ساعت   توسط ادیب مرادی  | 

درباره استان کردستان ، کردستان ، جاذبه های کردستان ، عکس کردستان ، کردستان کردستان کردستان کردستان

استان كردستان را با نگاهي نو بشناسيم

 

كردستان به مركزيت شهر سنندج ،استاني سرسبز و خرم با وسعتي معادل ‪۲۸ هزار و ‪ ۲۰۳كيلومتر مربع در غرب ايران و در مجاورت بخش شرقي كشور عراق ( مناطق كردنشين ) قرار دارد.


اين استان كه در دامنه‌ها و دشتهاي پراكنده سلسله جبال زاگرس مياني قرار گرفته است، از شمال به استانهاي آذربايجان غربي و زنجان، از شرق به همدان و زنجان، از جنوب به استان كرمانشاه و از غرب به كشور عراق محدود است.

شهرستانهاي اين استان شامل بانه، بيجار، ديواندره، سقز، سنندج ، قروه، كامياران، مريوان و سروآباد است.
استان كردستان اكنون با مجموعه شهرها و روستاهايي كه در اقصي نقاط آن پراكنده شده و استقرار يافته‌اند به يكي از نواحي در حال توسعه غرب كشور تبديل شده و از پتانسيلهاي توريستي و تفرجگاهي بسياري برخوردار مي‌باشد.
اين استان منطقه‌اي كاملا كوهستاني است كه از مريوان تا دره قزل‌اوزن و كوه‌هاي زنجان جنوبي گسترده شده است.

ناهمواريهاي اين استان مشتمل بر دو بخش غربي و شرقي است، اين دو قسمت از نظر شكل پستي و بلندي

 و جنس زمين متفاوتند، قسمت وسيعي از سنندج، مريوان و سرزمينهاي اطراف آنها تا جنوب كردستان بخش كوهستاني غربي را تشكيل مي‌دهد.
در اين ناحيه، يكنواختي و سستي جنس زمين ، اشكال مشابهي را به وجود آورده كه‌از ويژگيهاي آن كوههاي گنبدي شكل با شيب يكنواخت و ملايم همراه با دره‌هاي باز است.
اين يكنواختي را طبقات آهكي سخت و سنگهاي دروني كه بين لايه‌هاي سست ظاهر مي‌شوند، در هم ريخته و آن را به صورت صخره‌هاي عريان در آورده است.
نوع مشخص اين ناهمواريها، ناحيه كوهستاني چهل چشمه در بين مريوان و سقز است كه دنباله پستي بلنديهاي اين ناحيه را در جنوب و مشرق، تشكيل داده‌اند و دامنه غربي آن تا داخل كشور عراق كشيده شده است.
در اين ناحيه شعبه‌هاي رود قزل اوزن در شرق و شمال شرقي و رود سيروان در حنوب چهره زمين را بطور كامل تغيير داده‌اند، بخش كوهستاني شرقي، قسمتهاي شرقي سنندج را در بر مي‌گيرد و در حد فاصل ناحيه غربي و شرقي، يك رشته از ارتفاعات آتشفشاني شمالي جنوبي را بوجود مي‌آورد.

در شرق اين رشته كوه، شهرستانهاي قروه و بيجار قرار گرفته‌اند كه شكل زمين در آنها با پستي و بلنديهاي ناحيه غربي به كلي متفاوت است.
از ويژگيهاي اين ناحيه، وجود يك حصار كوهستاني متشكل از سنگهاي دگرگوني و رسوبي است كه دشتهاي مرتفع هموار و تپه ماهوري را احاطه كرده است.
در اين ناحيه به استثناي كوه‌هاي بيجار، دشتهاي نسبتا وسيعي نيز وجود دارد، اين دشتها به وسيله شعبه‌هاي رود قزل‌اوزن قطع شده و به صورت تپه ماهور در آمده‌اند.
مرتفع‌ترين دشت اين ناحيه "اوباتو" خوانده مي‌شود كه با دو هزار و ‪۲۰۰ متر ارتفاع در شمال سنندج واقع شده است، بلندترين كوه‌هاي اين ناحيه، "شاهنشين" در شمال بيجار،" شيدا" در مركز و "پنجه علي" بين قروه و سقز است.
استان كردستان بطور كلي تحت تاثير دو جريان عمده هواي گرم و سرد قرار دارد كه اقليمهاي گوناگوني را بوجود مي‌آورد، بيشترين ميزان بارش جوي در ناحيه غربي استان (شهرهاي بانه و مريوان) حدود ‪ ۸۰۰ميليمتر در سال و كمترين ميزان بارندگي آن در ناحيه شرقي حدود چهارصد ميليمتر در سال در سنندج است.
نفوذ توده‌هاي مرطوب زمستاني و بهاري در مريوان و درياچه زريوار تاثير فراواني در مرطوب و معتدل شدن هواي اين ناحيه دارد.

 

 


 


ميزان رطوبت و بارش مناسب باعث ايجاد جنگلهاي انبوه بلوط و گونه‌هاي مختلف درختان جنگلي شده است و پوشش گياهي اين ناحيه مناظري شگفت‌انگيز و باشكوه دارند.
جاذبه‌ها و چشم‌اندازهاي طبيعي عبارت است از مجموعه وضعيتهايي كه‌انسان با چشم غير مسلح مشاهده مي‌كند، مهمترين عوامل طبيعي كه در شكل بخشيدن به چشم‌اندازهاي طبيعي شركت دارند ساخت اقليمي، چگونگي منابع آب و رطوبتي ساخت توپوگرافيك، پوشش گياهي و حيات وحش در هر منطقه است.
استان كردستان از اين حيث داراي غناي چشم‌اندازها و منابع طبيعي است كه هر يك به عنوان يك جاذبه مهم توريستي قلمداد مي‌شوند.

 

* حيات وحش و شكارگاه‌ها


تنوع اقليمي و آب و هوايي، شرايط خاص توپوگرافي، وجود منابع آب متعدد و پوشش گياهي مناسب بويژه پوشش جنگلي در قلمرو استان كردستان زمينه مساعدي را براي زيست انواع پستانداران پرندگان بومي و مهاجر و همچنين انواع آبزيان فراهم كرده است و از اين لحاظ، منطقه به عنوان يكي از مستعدترين نقاط شكارگاهي كشور به شمار مي‌رود.
براساس آمار موجود ‪ ۳۴شكارگاه در منطقه وجود دارد كه گونه‌هاي متنوعي از انواع پستانداران و پرندگان در آنها يافت مي‌شود.
كردستان داراي پنج شكارگاه درجه يك ، ‪ ۱۰شكارگاه درجه دو ، ‪ ۱۶شكارگاه درجه سه و سه شكارگاه درجه چهار و شكارگاه منطقه حفاظت شده بيجار است.
منطقه حفاظت شده بيجار، تنها ذخيره گاه طبيعي استان كردستان است، اين منطقه در شمال شرقي استان قرار گرفته و در حدود ‪ ۲۳هزار هكتار وسعت دارد و از شمال به روستاي حسن چاروق و حسن‌آباد ياسوگند و رودخانه قم چقا و از غرب به جاده آسفالته در دامنه‌هاي غربي كوه سليم و از طرف جنوب به جاده كمر زرد و امتداد رودخانه قزل‌اوزن و از طرف مشرق به جاده قديمي زنجان محدود مي‌شود.
منطقه حفاظت شده بيجار به دليل قرار گرفتن در ميان سلسله ارتفاعات و تحت تاثير جريانهاي رطوبتي ،از ريزشهاي جوي نسبتا كافي برخوردار بوده و به همين دليل تعداد زيادي چشمه دايمي و فصلي در اين منطقه ديده مي‌شود و از لحاظ حيات وحش غني و گونه‌هاي مختلفي از پستانداران پرندگان و خزندگان در آن وجود دارد.

گونه‌هاي اصلي پستانداران بزرگ در اين منطقه قوچ و ميش ارمني است كه زيستگاه آن تپه ماهورها و نقاط كم ارتفاع است، تعداد كمي آهو نيز در اين منطقه زندگي مي‌كند، علاوه بر اين جانوراني مانند خرس قهوه‌اي، گراز، گرگ، گربه پالاس، خرگوش در اين منطقه وجود دارد.
در اطراف و داخل منطقه گونه‌هاي بسياري از پرندگان بومي و مهاجر مشاهده مي‌شود كه از جمله اين پرندگاه مي‌توان از دليجه ، كبك ، انواع چكاوك و حواصيل خاكستري نام برد.
رودخانه‌هاي قمچقا و قزل‌اوزن كه در اين منطقه قرار دارند زيستگاه برخي از ماهيان نظير سس ماهي،سياه ماهي ، عروس ماهي و هم چنين محل زندگي سمور آبي يا شنگ است.
شكار پرندگان بيشتر در شهرهاي سنندج ،بيجار و مريوان و صيد انواع ماهي ها در شهرهاي مريوان و قروه حايز اهميت است، در شهرستان مريوان ، درياچه زريوار به عنوان يك اكوسيستم ، زيستگاه مناسبي را براي انواع پرندگان مانند كشيم كوچك ، كاكايي ، سرسياه ، حواصل خاكستري ، اگرت و آنقوت و بويژه مرگوس پديد آورده است.
درياچه مريوان به عنوان يكي از اصلي‌ترين زيستگاه شنگ ( سمور آبي ) در ايران است، سمور آبي داراي بدني دراز و نسبتا باريك و دم بلندي است.
طول بدن اين حيوان به ‪ ۷۵سانتي متر مي‌رسد، بدن شنگ از موهاي خيلي ظريف و نرم پوشيده شده است، رنگ كلي بدن اين حيوان قهوه‌اي دراچيني ، تيره و براق است.

* ميراث تاريخي و فرهنگي
 

امروزه از ديدگاه‌هاي توسعه، ميراث فرهنگي و تاريخي فقط به عنوان ميراث ملي قلمداد نمي‌شوند، بلكه داراي ارزشهاي اقتصادي قابل توجهي بوده كه موجب افزايش درآمد ملي و منطقه‌اي مي‌شوند.

بر اساس مطالعات تطبيقي توريسم ،  ۱۷/۴از مجموع توريستهاي در جهان به منظور آشنايي و ديدار از قابليتهاي تاريخي ، آداب و رسوم و شيوه‌هاي زندگي مردم ديگر سفر مي‌كنند.
استان كردستان از حيث برخورداري از قابليتهاي تاريخي ، فرهنگي جايگاه ممتازي دارد، غار كرفتو ، قلعه زيويه، محوطه‌هاي باستاني تاريخي جنوب استان ، موسيقي و رقص و آداب و رسوم رايج در استان و آثار تاريخي و مذهبي و آيينهاي دراويش قادريه و نقشبنديه در پهنه استان از جمله قابليتهاي با ارزش تاريخي و فرهنگي منطقه محسوب مي‌شوند.

 

* جاذبه‌هاي فرهنگي
آداب و رسوم

كردستان، از نظر فرهنگ و تمدن داراي سابقه‌اي بسيار درخشان است كه نظير آن در ساير نقاط كشور بندرت ديده مي‌شود، نشانه‌هاي فرهنگي زبان ، هنر ( شعر و موسيقي ) و آداب و رسوم به جاي مانده، دلالت بر ديرينگي و قدمت فرهنگي منطقه دارند.
۱. زبان كردي
زبان كردي شاخه‌اي از زبانهاي قديم ايران باستان است و ساكنان كردستان نظر به سختي مكان و بر كنار بودن از سيل تهاجمات خارجي، زبان قديم خود را حفظ كرده‌اند.
امروزه زبان كردي به لهجه‌هاي مختلفي تقسيم مي‌شود، گويشهاي كرمانجي شمالي و كرمانجي جنوبي (سوراني) كردي و اورامي در منطقه كردستان در بين ساكنان استان رواج دارد.
اهالي مريوان با گويش كردي كرمانجي جنوبي ( سوراني ) و مناطق جنوبي مريوان با لهجه اورامامي (گوراني) صحبت مي‌كنند، لهجه اورامي تا چند دهه پيش ، زبان نوشتاري و ادبي كردي بوده است.
امروزه دين مردمان منطقه اسلام است و اكثرا اهل تسنن و پيرو مذهب شافعي هستند، دو طريقت نقشبنديه و قادريه در اين منطقه پيروان زيادي دارند و مراكز اصلي آنها سروآباد و خاورميرآباد " بايره "، بوده است.
قبل از اسلام چنانكه آثار و شواهد نشان مي‌دهد، ساكنان منطقه آيينهاي مختلفي داشته‌اند كه مهرپرستي، ميتراييسم و زرتشتي مهمترين اين آيينها بوده‌اند و اكنون رگه‌ها و ريشه‌هاي اين آيينها را در آيينها و موسيقي منطقه مي‌توان ديد.
۲.لباس و پوشش مردمان كرد
كردها طي قرون متمادي با لباس محلي خود پيوند عاطفي، عقيدتي و سنتي شديدي برقرار كرده‌اند و علاقه زيادي به حفظ و نگهداري لباس سنتي خود كه نشانگر هويت فرهنگي آنهاست دارند.
حتي در ابتداي حكومت پهلوي، هنگام زمامداري رضاخان كه مقرر شد تمام مردم ايران لباس واحدي بپوشند، كردان در مقابل اين دستور مقاومت نشان داده، لباس خود را تغيير ندادند.
البته در شهرهاي بزرگ استان مانند سنندج، برخي از جوانان، لباس محلي را فقط در مراسم و جشنهاي خاص مي‌پوشند و علاقه‌اي به استفاده از آن بطور معمول ندارند به همين دليل در سنندج كمتر كسي ديده مي‌شود كه با لباس محلي در خيابان طاهر شود، اما در ساير شهرها مانند سقز بانه و مريوان غالبا تمامي زنان و مردان با لباس محلي در شهر ديده مي‌شوند.
لباس و پوشاك كردان از تنوع و غناي فوق‌العاده‌اي برخوردار است كه در زينتها و رنگهاي لباس به چشم مي‌خورد، لباس كردي هرگز يك رنگ و تيره‌گون نيست بلكه هميشه با تركيب رنگهاي مختلف، چشمها را به طرز مطبوعي خيره مي‌كند و انسان به اين باور مي‌رسد كه طبيعت و محيط پيرامون، مرغزارهاي سرسبز، گلهاي رنگارنگ ، سپيدي برفها، آسمان صاف و آبي، سيلابهاي خروشان در اين تنوع رنگ تاثير مهمي داشته‌اند.
لباس زنها نيز از پيراهن بلندي تا روي پنجه پا كه گاهي با پولكهاي الوان تزيين شده و روي آن يك نيمه تنه به اسم " سوخمه " از پارچه زري يا مخمل پوشيده و بالاي سوخمه گاهي لباسي به اسم " كوا " كه از پشت تا پايين پنجه پا كشيده شده و روي آن را گاهي نيمه تنه به نام < سلته > مي‌پوشند، تشكيل مي‌شود.
پوشيدن هر يك از اين لباسها بستگي به سليقه زنان دارد، شلوار آنها گشاد و از جنس حرير است، پارچه‌اي توري به عنوان روسري و پارچه ديگر به اسم " شتونيه" يا "شال" به طول سه متر كه روي ناحيه كمر بسته مي‌شود جز لباس زنان كرد است.
زنان و دختران منطقه اورامانات گيسوان خود را به شكل رشته‌هاي باريك مي‌بافند و بر گيسوان بافته خود كلاه سكه دوزي شده مي‌گذارند.
 

* پوشاك مردان كرد:
لباس مردان كرد ساكن فلات ايران تنگ و چسب بدن، با چينهاي باز، شلوار چسبان و پوتين سافه بلند است، در كوه‌هاي كردستان جنوبي، مردان لباس گشاد تري مي‌پوشند كه با نياز بالا رفتن ( صعود ) سازگارتر است.
شلوار آن گشاد و كت كوتاه و از جنس نمد سفيد است، يك دستار سفيد و آبي با تصوير " چشم پرنده " نيز به دور سر مي‌پيچيند و از كمر بند رنگارنگ نيز استفاده مي‌كنند، همچنين لباس مردانه كردي تابع مقتضيات محيط و شيوه زندگي است و در عين حال گاهي در آن تنوعهاي بسيار جالبي هم ديده مي‌شود.
لباس مردان عموما تيره رنگ است كه از كت بدون يقه، شلوار ، دهانه تنگ دستاري بر سر و شالي بر كمر تشكيل شده است.
پيراهنهاي بدون يقه و سفيد مي‌پوشند كه در انتهاي آستين، زباله مثلثي شكلي قرار دارد كه در حالت عادي به دور مچ يا بازو پيچيده مي‌شود و آن را " لفكه سوزني" مي‌نامند.
در صورتي كه پيراهن بدون لفكه باشد، اغلب هنگام كار مچها را با پارچه نوار مانندي مي‌بندند، اغلب مردان از دستار و شال تيره رنگ مخصوصي به نام "رشتي" استفاده مي‌كنند، زينت مردان بيشتر ساعت جيبي با زنجير آويزان در جلو سينه و گاهي ساعت مچي است.
با توجه به زمستانهاي سرد منطقه، اغلب از پالتو استفاده مي‌شود، اما قشرهاي غيرمرفه نمد ضخيمي به نام " پستك " مي‌پوشند و چوپانان براي جلوگيري از سرما و حفاظت از سرما وباران ، قباي نمدي دراز و بدون آستين دارند كه دو زبانه كوچك به عنوان آستينهاي كاذب در امتداد شانه‌هاي آن قرار دارد.

 * موسيقي و حركات موزون محلي كردي


يكي از جاذبه‌هاي مهم، ارزشمند و نشاط انگيز منطقه ، موسيقي ، آواز و رقص كردي است، موسيقي و رقص كردي در ميان موسيقيهاي محلي سرزمين ايران ، يكي از اصيل‌ترين و قديمي‌ترين موسيقيها و كاملا آريايي است كه با گذشت قرون متمادي هنوز اصالت خود را حفظ نموده است.
در تمام ريتمهاي رقص كردي حالتي از همداستاني ، يگانگي و بدن‌سازي وجود دارد، دستهاي رقصندگان در هم گره مي‌خورد، گامها همواره در يك مسير حركت مي‌كند و چنان متوازن است كه به رژه مي‌ماند.

موسيقي كردي كه به مناسبتهاي مختلف و در زمينه‌هاي گوناگون حماسي، عزا، بيماري و جشنها اجرا مي‌شود، هر بيننده‌اي را به شور و حال و وجد مي‌آورد و همواره بينندگان را تحت تاثير قرار مي‌دهد.
سازهاي اصلي كه در موسيقي كردي مورد استفاده قرار مي‌گيرند عبارتند از : دايره ، زرنا ( سرنا ) ، دوني ، ني انبان و تنبور.
موسيقي كردي در پنج زمينه اجرا مي‌شود.

* موسيقي مقامي

مقامهاي موسيقي كردي عبارتند از " الاويسي " ، " هيران " و قطار " و در اين مقامها نوازنده شماري از گونه‌هاي موسيقي مقامي كهن ايران زمين را كه در اين خطه حفظ شده، اجرا مي‌كند.

مقامهاي موسيقي كردي از نظر پيوستگي فرهنگي كردها با ساير اقوام ايراني و نيز دارا بودن " تم‌ها " و جلوه‌هاي كهن موسيقي ايراني داراي ارزش بسيار است.

* موسيقي آوازي

اين موسيقي در دو سبك و شيوه به نامهاي " هوره " و " سياه چمانه " اجرا مي‌شود كه در اصل موسيقي خراباتي است.

* موسيقي مذهبي

اين موسيقي به دو صورت اجرا مي‌شود، موسيقي " عزا " كه به ناج چمري ناميده مي‌شود و در تمامي حوزه‌هاي غربي كردستان، آذربايجان غربي، كرمانشاه و ايلام اجرا مي‌شود.
شيوه اجراي مراسم، عظمت و شكوه آن يادآور سوگ " سياوش " است، نواي " چمري " در اين مراسم و نواي حزن و اندوهناك " سر حور " كه بوسيله زنان اجرا مي‌شود نيز شرح زندگي مستوفي و صاحبان سوگواري كه في‌البداهه توسط " چمر خوانان " ماهر و چيره‌دست سروده و خوانده مي‌شود.
نوازندگان " دهل " و " سرنا " با شنيدن صداي گرم زن و مرد نواي " واي واي " را مي‌نوازند و همراه چمر نواي ويژه " چمري " را در " چمرگاه " اجرا مي‌كنند.
موسيقي ديگر مذهبي، نواي ويژه ماه رمضان است كه از بلنداي شهرها و روستاها در سحر و مغرب براي آگاهي مردم اجرا مي‌شود و دو نوا و ريتم دارد " سحري " كه قبل از اذان صبحگاهان اجرا مي‌شود " نقارقان " يا نقارگان " كه هنگام افطار و پايان روزه و آغاز شام اجرا مي‌شود.

* موسيقي حماسي
اين موسيقي به " هه‌ل‌په‌ركه " يا " هه‌ل په رين " معروف و به معني حمله كردن است، كردان معتقدند كه " هال په ركه " بسيار كهن است و ماندگاري آن از روزگار پرستش خدايان و مربوط به دوران مهر پرستي است.
در آن روزگار كردان و اقوام آريايي كه پيوسته در پيكار با اقوام ساكي (آشور) بودند، هنگام بازگشت از جنگ و پيكار با اهريمن آيين " هه‌ل په‌ركه" را در نزد الهه مهر در معابد " مهرابه‌ها " انجام مي‌دادند.
مراسم شرح زندگي، حمله و حوادثي است كه بر جنگجويان گذشته كه به صورت نمايش و نمادين اجرا مي‌شود و در حقيقت علاوه بر حماسي بودن، جنبه تقدس نيز داشته و

نوعي مراسم عبادتي به شمار مي‌رود.
" دهل " ، " دف " و " سرنا " به عنوان سازهاي اصلي اجراي اين موسيقي حماسي هستند كه به وسيله نوازندگان نواخته مي‌شوند موسيقي " هه ل په ركه" هفت ريتم اصلي دارد كه به ترتيب يا ساز و همراهي اجراكنندگان انجام مي- گيرد و ريتم آن از كند و آرام " گريان " شروع و به ريتم " سرپا " و ريتم هيجاني " سجاد " پايان مي‌يابد و در ميان آن ريتم‌هاي ديگر نواخته مي‌شود.
در ريتم آرام " گريان " به نظر مي‌رسد كه اجراكنندگان به " ميترا " توضيح مي‌دهند كه ما آرام آرام به سوي دشمن رهسپرديم و چگونگي آن را بيان مي‌كنند.
در ريتم بعدي به نام " هه ل گردن" يا " سه پا " كه ريتمي تند است به بيان حمله به دشمن مي‌پردازند، ريتم " سجاد " كه بسيار تند مي‌شود نشانه اين است كه راهي بسيار طي كرديم و درگيري با دشمن آغاز شد، زدند و پايمان زخمي شد.
 


" سرچوبي " در اين هنگام ( در حين اجراي مراسم ) خم مي‌شود و با دست پايش را مي‌گيرد، چنانكه زخمي شده و ديگران دور او حلقه مي‌زنند و همچنانكه موسيقي و مراسم اجراي رقص ادامه دارد، پاي او را بطور نمادين مي‌گيرند كه بر زمين نيفتد، زخمهاي او را پاك مي‌كنند و مرهم مي‌گذارند.
آنگاه سرچوبي با همان حالت كه مجروح شدن او را مي‌رساند، برخاسته و دوباره " سجاد " را انجام مي‌دهد، كه نشانگر اين است كه از پاي نيفتاديم و پيكار با دشمن را ادامه داديم، در اين هنگام اجراي مراسم به اوج مي- رسد و پايان مي‌يابد.

* مراسم پير شهريار
يكي از جشنهاي باشكوه ديدني و بي‌نظير كه ريشه‌اي عميق در اسطوره‌ها، اعتقادات و آيينهاي قديم مردمان اين منطقه دارد، مراسم پير شهريار در اورامانات مريوان است.
اين مراسم به علت ويژگيهاي منحصر به فرد فرهني و مذهبي در صورتي كه به درستي معروفي شود در پيوند با " جاذبه‌هاي طبيعي " به عنوان يكي از جاذبه‌هاي مهم فرهنگي - تاريخي و توريستي منطقه خواهد بود كه همه ساله گروهي از مشتاقان را به خود جذب خواهد كرد.
محل برگزاري مراسم پير شهريار روستاي اورامان تخت است، او پسر روحاني بوده از مغان زرشتي موسوم به پير شهريار ( پسر شاليار ) كه از او كتابي به نام " مارفتوپيرشهريار " باقي مانده است.
معرفت پير شهريار نزد مردم اورامان بسيار محترم است و به دست خارجي نمي‌سپارند، كلماتش را در موارد بسيار به جاي مثل بكار مي‌برند.
اين كتاب مركب از چند بند مسجع است و درسخنان پير شهريار اشارات بسيار به حفظ آيين قديم است و اهل محل در محبوس بودنش شكي ندارند، آرامگاه اين پير روحاني در اورامانات تخت قرار دارد.

* مراسم دراويش قادريه
دراويش قادريه پير و طريقت شيخي محي‌الدين ابومحمد عبدالقادر هستند، دراويش قادريه تعلميات واعمالي اسرارآميز و خارق‌العاده به شيخ عبدالقادر نسبت مي‌دهند و شيخ را با لقبهايي مانند " پير " ، غوث الثقلين "، "غوث اعظم " و " شيخ مشرق " مي‌خوانند.
در اين طريقت پيروان را درويش و مشايخ را پير مي‌خوانند، شيخ طريقت قادريه شيخ عبدالكريم بزرنجي است، در اين طريقت داوطلبان پس از پذيرش و مريد شدن با تلفيق و پذيرش اين توانايي را مي‌يابند تا دست به اعمال خارق العاده دور از ذهن و حيرت انگيزي بزنند كه براي هر بيننده‌اي، غير قابل تصور است.
پيروان طريقت قادريه وصول به حقيقت را در قيل و قال و سماع مي‌دانند و به همين دليل در مجالس خود با حضور شيخ و مراد دف مي‌زنند و با آهنگ آن و سر و گردن به رقص مي‌پردازند.
مراسم دراويش قادريه هفته‌اي دو بار در روزهاي يكشنبه و پنجشنبه برگزار مي‌شود.
در اين مراسم شيخ در ميان حلقه درويشان قرار مي‌گيرد و جمع پيروان را راهنمايي و ارشاد مي‌كند، هر ورد با آهنگ و نوايي ويژه تكرار مي‌شود، همواره اوراد خواني با رقص مذهبي همراه است.

برخي از دراويش كه قلبي پاكتر و ظريف دارند حالشان دگرگون مي‌شود و به مرحله جذب نزديك مي‌شوند و دست به يك رشته حركات نمايشي خارق‌العاده و حيرت انگيز جسماني مي‌زنند، در اين حال، نقش و تاثير موسيقي ( دف ، طبل ) بسيار مهم و چشمگير است.
برخي از دراويش چانه و يا شكم خود را پاره مي‌كنند و چنين به نظر مي‌رسد كه انگار هيچ درد ، رنج و لطمه‌اي را احساس نمي‌كنند، هر درويش به يك يا چند نوع از اين گونه عمليات رغبت و اشتياق نشان مي‌دهد.
بعضي آتش مي‌خورند، برخي شكم خود را سوراخ و پاره مي‌كنند و پاره‌اي درفش در گونه و چانه خود فرو مي‌برند و تعدادي از آنها شيشه و ميخ مي‌بلعند.

درويشان قادري در انجام شعاير جسماني بايد از شيخ اجازه گرفته باشند و مراسم تيغ بازي و حركات حيرت انگيز آن در جشنها و مراسم مذهبي انجام مي شود.

* سنگ نبشته تنگيور كامياران:
در ‪ ۴۵كيلومتري شمال غربي شهر كامياران، در حدود ‪ ۵۰۰متري شمال غرب روستاي " تنگيور" در تنگه كوه‌هاي " زينانه " ، در بلندترين نقطه صخره كوه ، بقاياي كتيبه و نقش برجسته‌اي به چشم مي‌خورد كه به خط ميخي آشوري است و در يك طاق نما به ارتفاع ‪ ۱۲۰و پهناي ‪ ۱۷۰و عمق ‪ ۳۵سانتي متر حجاري و نقش شده است.
درون طاق نما و در غرب آن ، نقش برجسته انساني به طول نيم متر و عرض ‪۳۵ سانتي متر حك شده كه احتمالا تصوير " سارگن دوم " پادشاه آشوري است.
نقش شاه به صورت نيم رخ ، با كلاهي استوانه‌اي و شبيه باشلاق ، پاي راست خود را در جلو و پاي چپ را عقب قرار داده است، دست راست شاه به طرف بالا بلند شده و دست چپ در مقابل شكم قرار دارد.
در كنار اين نقش برجسته، كتيبه‌اي به خط ميخي با حدود ‪ ۵۰سطر نوشته، در كادري به ابعاد ‪ ۱۲۰در ‪ ۱۲۰سانتيمترديده مي‌شود، اين كتيبه به خط ميخي و به زبان آشوري باستان است كه پس از ستايش خدايان آشوري مانند خداي آشور، مردوك، نابو، سين ، شمش و ايشتار به شرح پيروزيهاي خود پرداخته و در ادامه به نقاط مختلف شهرها، روستاها و مناطقي كه در اين جنگ تصرف و ويران نموده، اشاره دارد.
تاريخ كتيبه احتمالا مربوط به اواخر هزاره دوم و اوايل هزاره اول پيش از ميلاد است.


* قلعه تاريخي قمچقاي بيجار

اين قلعه در ‪ ۴۵كيلومتري بيجار و روي يكي از كوه‌هاي بلند منطقه قرار دارد، موقعيت جغرافيايي اين قلعه به دو دليل از هيبت و عظمت خاص برخوردار است، نخست آن كه از يك سو به دره‌اي مشرف است كه در قديم به دره شاهان شهرت داشت و تيغه‌هاي بلند و هولناك اين كوه با پرتگاه‌هاي مخوف و بلند، بالا رفتن از آن و رسيدن به دژ را بسيار دشوار ميكند. از سوي ديگر، از جنوب غربي، جنوب شرقي و شرق نيز به پرتگاهي ديگر مشرف است.
از اين رو، ايجاد استحكامات براي اين قلعه لازم نبود، اما در سمت شمال كه پشته از ارتفاع كم تري برخوردار است، بقاياي ديواري عريض و محكم از سنگ لاشه با ملات و برجهاي نيم استوانه موجود است.
دروازه قلعه در اين سمت قرار دارد، بقاياي اين حصار يادآور ديوارهاي تخت سليمان است و احتمالا به دوره ساساني تعلق دارد.
در پاي پشته سنگي، حصارهاي ديگري از قرون وسطي، عمود بر بستر رودخانه كشيده شده است، استحكام قلعه و نشانه‌هاي ساختاري بنا از جمله پي‌هاي خانه- هايي كه مشهود است نيز اين گمان را تقويت مي‌كند كه اين قلعه ساساني باشد.
در سطح نيز سفالهاي دوره اسلامي ( قرن ‪ ۶و ‪ ۷هجري قمري ) به چشم مي‌خورد و خارج از قلعه در سمت شمال غربي ، روي پشته پست تر، بقايايي از ديواره ها و     تراس بنديها ديده مي‌شود. اين پشته از طريق پلكاني كه از سنگ كوه تراشيده شده با اراضي مرتفع شمالي مرتبط بود.
آب انباري كه به ارتفاع ‪ ۴۱۰متر در كوه ساخته شده، تونل با ‪ ۴۲پله و راهرويي كه آن را هم در دل كوه حفر كرده‌اند، نشانه‌هاي ديگري از اهميت ويژه اين قلعه و آب انبار آن است.
سنگهاي تراش خورده " قم چقاي " داراي مشخصاتي نيست كه بر مبناي آن بتوان زمان ساخت بناي قلعه را به دقت تعيين كرد، با اين حال به احتمال قوي مي‌توان آن را متعلق به دوره‌هاي پيش از ميلاد مسيح، مثلا دوره مانايي و ماد دانست كه تا دوره‌هاي ساساني و اسلامي نيز مورد استفاده بود.
منابع ذخيره آب كه توسط تونل پله‌داري به پايين راه مي‌يابد، تا حدودي به آب انباري كه در زندان سليمان وجود دارد شبيه است و نشانه ديگري از قدمت قلعه تا دوره مانايي است.


* قلعه " هه لوخان " مريوان
در روزگار حكمراني " سرخاب بيگ اردلان "، حدود سال ‪ ۹۴۵هجري قمري، در سه كيلومتري جنوب شرقي شهر فعلي مريوان، قلعه‌اي روي كوه ساخته شد كه به قلعه " هه‌لوخان" يا قلعه " ايمام " شهرت يافت.
اين قلعه از آجر بود و آثار پله و آب انبار آن كه از سنگ تراشيده شده، به عنوان شالوده آخرين بناي قلعه، هنوز بر جا مانده است.
قلعه مريوان تا روزگار " سليمان‌خان اردلان" ، يكي از چهار مركز حكمراني خاندان اردلان در كردستان و در روزگار " سرخاب بيگ " مركز و مقر حكومت كردستان بود، سرخاب بيگ اين قلعه رفيع را دارالملك خود ساخت.
اين قلعه همچنان مركز حكمراني كردستان به شمار مي‌رفت، تا اين كه " هه لوخان " به رغم تعمير و پديد آوردن ابنيه‌هاي تازه مثل مسجد و افزودن استحكامات جديد بر قلعه، مركز حكمراني خود را به قلعه پالنگان منتقل كرد.
ساير قلاع استان كردستان كه بقاياي اندكي از آنها بر جاي مانده و نياز به بررسي بيشتر دارد عبارتند از قلعه كهنه و قز قلعه در شهرستان بيجار، قلعه‌هاي سياومه ، نمشير بروژه ، كيوه رو ، شوي ، آرمرده درشهرستان بانه و قلعه قپلانتو در شهرستان سقز است.

 * قرآن تاريخي و ارزشمند نگل
نگل مركز دهستاني به همين نام از توابع بخش كلاترزان سنندج است كه در ‪۶۵ كيلومتري غرب سنندج و در مسير جاده سنندج به مريوان قرار دارد.
در كتابهاي تاريخي حديقه ناصريه و تحفه ناصريه مطالبي به اين شرح آمده است: " در يكي از دهات اين بلوك كه نگل اسم دارد ... مسير قديمي كه به مسجد عبدالله عمر يا عبدالله عمران مشهور است و قرآني در اين مسجد هست خيلي بزرگ به خط كوفي نوشته شده".

در داخل مسجد روستاي نگل، قرآن خطي از دوران گذشته وجود دارد كه بنا به اعتقادات و باورهاي مردم يكي از چهار قرآن خطي است كه در زمان خليفه سوم عثمان بن

عفان به رشته تحرير در آمده و به چهار اقليم دنيا فرستاده شده است.
به همين دليل ، مردم اعتقاد زيادي به اين كلام الهي دارند و در حل مشكلات و گرفتاريهاي زندگي خود از آن ياري مي‌جويند و قسم دروغ به آن را گناهي بزرگ و نابخشودني مي‌دانند.
چگونگي انتقال اين قرآن به روستاي نگل روشن نيست اما با توجه به گفته- ها و حكايات عامه، اين قرآن در دوران صفويه از دل خاك بيرون آورده شد و از آن زمان در مسجد قديمي روستا به منظور زيارت اهالي منطقه نگه‌داري مي- شود.
قطع قرآن، رحلي بزرگ، جلد آن چرمي و رنگ آن قهوه‌اي تيره است و صفحات قرآن ضخيم و به علت تشابهي كه با پوست دارد، در بين مردم به پوست آهو شهرت يافته است. خط قرآن كوفي و داراي نقطه و اعراب و در قسمت سر سوره‌ها و شماره‌هاي آيات مطلا و مزين به نقوش گياهي است.
بر اساس شواهد موجود و شيوه نگارش و اعراب‌گذاري آن، احتمالا اين قرآن در سده‌هاي چهارم يا پنجم هجري قمري نگاشته شده است.

* مسجد دارالاحسان سنندج ( مسجد جامع )
اين مسجد در ضلع شمالي خيابان امام خميني سنندج قرار دارد و بر اساس كتيبه‌هاي موجود، مسجد در سال ‪ ۱۲۲۷هجري قمري توسط امان الله خان اردلان والي كردستان ساخته شد.
اين بنا شامل دو ايوان شرقي و جنوبي، گل دسته‌هاي بالاي ايوان شرقي، صحن مركزي، ‪ ۱۲حجره در اطراف، شبستان ستون دار با ‪ ۲۴ستون سنگي مارپيچ و ... است.
اين مسجد را مي‌توان مسجد مدرسه دانست، زيرا بخشي از آن به حجره‌هاي طلاب علوم ديني اختصاص دارد و بخش جنوبي آن صحن اصلي مسجد است.
اين بنا داراي تزيينات كاشي كاري هفت رنگ مينايي فوق‌العاده پركار، ظريف ، از اره‌هاي مرمرين، آجركاري لعاب دار و معقلي، حوض سنگي و فواره- هاي زيبا و همچنين ستونهايي با تزيينات طنابي است.
از عمده تزيينات بنا، نگارش آيات قرآني در قسمتهاي گوناگون مسجد است و ثلث قرآن مجيد در اين بنا نگارش شده است.

اين مسجد در گذشته يكي از مهم‌ترين دارالعلم‌هاي ديني بوده و بسياري از علما در اين دارالعلم به كسب علوم مختلف پرداخته‌اند. مسجد دارالاحسان، يكي از ارزشمندترين مساجد استان كردستان از نظر معماري و تزيينات معماري است.

* عمارت آصف ( موزه خانه كرد )
احداث بناي اصلي عمارت آصف كه شامل تالار تشريفات است به دوران صفويه باز مي‌گردد و در دوره‌هاي بعدي بويژه در دوران قاجاريه و پهلوي بتدريج بخشهايي به آن افزوده شده است.

 

سردر ورودي بنا با نماي آجري كه به شكل نيم هشتي است براساس سبك باروك ايراني ساخته شده است تالار تشريفات آن ايوان ستوندار با اروسي پركار آن ازبخشهايي بسيار زيباي بنا محسوب مي‌شود عمارت داراي يك رشته قنات است كه اكنون آب آبنماي مقابل تالار ازآن تامين مي‌شود.
بنا شامل تزئينات معماري همانند گچبري، آينه كاري و كار چوب است درضلع جنوب غربي عمارت حمام مخصوص با سبك و اسلوب معماري حمامهاي ايراني ساخته شده است كه داراي نقشهاي آهكبري مي‌باشد.
مرمت اين بنا از سال ‪ ۱۳۷۷با عمليات حفاظتي شروع شد و در سالهاي بعدي تا سال ‪ ۱۳۸۱همچنان ادامه پپدا كرده است و قسمتهاي آسيب ديده مرمت گرديد و همچنين تزيينات آن نيز مرمت و بازسازي شده است.
آهكبري‌هاي حمام خصوصي و سيستم آبرساني آن نيزكه ازبين رفته بود دوباره احيا شده است.
در قسمت جنوبي و درابتداي ورود به عمارت ومسير دالان منتهي به حياط مركزي دري به سمت راست باز مي‌شود كه در گذشته حياط مستخدمين بوده و با توجه به اينكه بخشهاي مختلف اين قسمت به كلي تخريب شده و هيچ آثار و شواهدي از گذشته به جاي نمانده بود، با مسقف نمودن بخش عمده‌اي از اين فضا به وسيله گنبدهاي آجري و احيا نمودن حوض اصلي و ساخت رواق دراطراف آن، بخشي ازاين قسمت به نگارخانه وبخش ديگر آن تبديل به چايخانه سنتي مي‌شود.
با توجه به اتمام عمليات مرمتي در اين بنا و با توجه به ارزش تاريخي، بنا به موزه مردم شناسي غرب كشور ( خانه كرد) تبديل شده است كه در آن مجموعه‌اي از شيوه‌هاي كار و زندگي مناطق كردنشين به معرض نمايش گذاشته شده است.
 


* عمارت خسروآباد سنندج
در سال ‪ ۱۲۲۳هجري قمري اين عمارت توسط امان‌الله‌خان اردلان حكمران مقتدر كردستان براي پسرش خسروخان بنا گرديد و علاوه بر دو بخش ساختمان اصلي ( قصر سلطنتي با ورودي ستوندار در بخش غربي و ساختمان شرقي با غلام

گردشها و ايوان ستوندار مشرف بر صحن عمارت و فضاي بيروني بنا) داراي فضاهاي ديگري همچون حمام، اطاق قاپچيان و خدمتكاران و... مي‌باشد.
تزيينات معماري شامل گچبري، آجركاري اروسي‌هاي زيبا (پنجره‌هاي رنگي ) و حوض صليبي شكل داخل حياط ساخته شده از سنگ است، عمارت خسروآباد مقر حكومت امان‌الله‌خان اردلان بوده است.

 

  

* گنجينه سنندج
موزه سنندج در قسمت بيروني يكي از بناهاي دوره قاجاريه داير شده است، اين بنا به منزل " سالار سعيد " معروف است و مقارن با سلطنت ناصرالدين‌شاه قاجار در حدود ‪ ۱۵۰سال پيش توسط يكي از علماي بنام اهل سنت " ملا لطف‌الله شيخ‌الاسلام" قاضي‌القضاه منطقه كردستان، در دو قسمت حياط و ساختمان بيروني و حياط و ساختمان اندروني بنا شد.
عمارت بيروني شامل يك حياط بزرگ و ساختمان دو طبقه با تالار تشريفات مزين و همچنين زيرزمين و حوض خانه زيبا و انبار است كه قبلا در تملك "عبدالمجيد خان سنندجي" معروف به (سالار سعيد) بود.
اين بنا در سال ‪ ۱۳۵۴شمسي به موزه سنندج تبديل شد كه از دو بخش مجزا تشكيل شده است:
بخش تاريخ و باستان شناسي:
اين بخش در طبقات اول و دوم قرار دارد، طبقه اول شامل تالار شاه‌نشين با گچ‌بريهاي زيبا و اروسي هفت لنگه و آيينه‌كاري هنرمندانه و با شكوه است و اتاقهاي كنار آن، به نمايش آثار تاريخي ايران از پيش از تاريخ تا اواخر دوره ساساني اختصاص دارد. اين آثار شامل آثار سه هزار سال پيش، دوره ماد و مانايي و دوران تاريخي قبل از اسلام است.
شاخصترين آثار اين بخش، اشياي مربوط به نقاط مختلف استان بويژه آثار سفالي، مفرغي، عاج و استخوانهاي يافته شده از " تپه زيويه " و " غار كرفتو " است كه در سالهاي اخير در حفاريهاي علمي به دست آمده است.
ساير آثاري كه در اين بخش به نمايش درآمده است، در برگيرنده آثاري از دوره‌هاي اشكاني و ساساني و هزاره اول قبل از ميلاد است، اين اشيا از سفالينه و آبگينه و همچنين سكه‌هاي مختلف دوران تاريخي تشكيل شده است.
طبقه دوم شامل اتاقهاي بزرگ و ايوان مزين عمارت است، به آثار دوره‌هاي مختلف اسلامي از اوايل اسلام تا دوره قاجاريه اختصاص يافته است.
زيباترين آثار اين بخش سفالينه‌هاي مختلف از قرون شش و هفت اسلامي است كه از نقاط مختلف ايران مثل كردستان، ري و نيشابور و... كشف شده‌اند.
در اين بخش علاوه بر سفالينه‌ها، آثار ديگري مانند اشياي مفرغي، مس و نقره و همچنين سكه‌ها و مهره‌هاي دوره اسلامي در معرض ديد قرار دارد. بخش مردم‌شناسي اين قسمت از موزه در زير زمين و حوضخانه زيباي بنا داير است.
اين بخش از نظر معماري بسيار زيباست و داراي سقف گنبدي و گچ‌بري و آيينه‌كاري درخشاني است، در بخش مردم‌شناسي كليه اشيا، ابزار و وسايلي كه از ديرباز مورد استفاده مردم منطقه بوده، به نمايش درآمده و از اين طريق مي‌توان با بسياري از اشيا و با زندگي فرهنگي مردم مواجه شد.

 


 

*صنايع دستي استان كردستان


دست ساخته‌هاي مردم كردستان كه از قدمتي به درازاي تاريخ منطقه برخوردار است را مي‌توان يكي ديگر از جاذبه‌هاي گردشگري استان كردستان دانست كه در سالهاي اخير بشدت مورد توجه گردشگران داخلي و خارجي قرار گرفته است.
صنايع دستي در استان كردستان تهيه و توليد انواع فرآورده‌هاي دستي از ديرباز مرسوم بوده است.

مهمترين صنايع دستي استان عبارتند از:

* سفالگري و سراميك‌سازي
هنر سفالگري از زمانهاي بس كهن در كردستان رايج بوده و ظرف‌هاي سفالين متعددي در زير زمين كشف شده و نشان مي‌دهد كه اين هنر در دوره پيش از تاريخ در كردستان مورد توجه فوق‌العاده مردم بوده و تعدادي از آنها را در گورهاي مردگان پيدا كرده‌اند

زيرا مردم آن زمان اعتقاد داشتند كه پس از مرگ مجددا زنده مي‌شوند و به اين ظروف احتياج خواهند داشت و از اين رو در هنگام به خاك سپردن مردگان مايحتاج زندگي را هم با آنان دفن مي‌كردند.
در دوره ساسانيان جنس لعاب تكامل يافت و كردستانيها ظروف لعابدار بسيار زيبايي مي‌ساختند كه تعدادي از اين ظروف از زير خاك بيرون آمده است.
هنر سفال‌سازي از آن تاريخ به بعد در ايران رونق پيدا كرد و ظروف لعابدار با گل معمولي ساخته مي‌شد و آن از خاك رس بدون ماسه و شن و مواد آهكي بود و اين نوع ظروف در كردستان به وفور پيدا مي‌شود.

* كاشي كاري
صنعت كاشي كاري نيز در كردستان رونق بسياري دارد و اين صنعت از قرن سيزدهم هجري قمري به بعد رو به پيشرفت گذاشت و داخل مسجد دارالاحسان و مسجد دارالامان و خانه‌هاي قديمي سنندج از كاشي‌هاي معرق پوشيده است و هنر ساختن كاشي‌هاي معرق در زمان امان الله‌خان اول اردلان (‪ ۱۲۴۰-۱۲۱۴هجري) ساخته شد و به حد كمال رسيد و صنعت كاشي‌سازي در اين زمان رو به تكامل گذاشت.

* قاليبافي
قالي بافي در كردستان بسيار رايج است و نام كردستان هميشه مترادف با مهمترين قاليهاي دستباف بوده كه با كمال ذوق و سليقه پديد آمده است و قالي افشار و سنندج و بيجار و بوكان امروز شهرت جهاني دارد و به تحقيق يكي از پرارزش‌ترين فرشهاي ايران است.
بيشتر طرحهاي مورد استفاده قاليبافان در كردستان طرحهاي شكسته بوده و بندرت از طرحهاي ديگر استفاده مي‌شود، از ميان اين طرحها مي‌توان به طرح ماهي درهم (هراتي)، ريزماهي نقش بته‌اي، گل وكيلي، گل ميرزاعلي، گل مينا و شاخ گوزن و ميناخاني اشاره كرد.

* گليم
مبدا مشهورترين گليمهاي كردستان، سنه است كه در حال حاضر شامل سنندج و اطراف آن مي‌شود، اين منطقه از مراكز مهم توليد قالي و گليمهاي كردستان به شمار مي‌آمده است.
سنه از زمان سلطنت صفويان پايتخت كردستان بوده است و تاثير صفويان در گليمهاي به جاي مانده از قرون هجدهم، نوزدهم و اوايل قرن بيستم به وضوح ديده مي‌شود.
گليمهاي قبايل سنجابي و جاف تحت تاثير آويزهاي زربافت و قلاب دوزي شده صفوي است، گليمهاي سنه چه از نظر فني و چه از لحاظ زيبايي شناسي با ديگر گليمهايي كه توسط قبايل و چادرنشينان كرد بافته شده، تفاوت دارد.
در بافت آنها نوعي ذوق هنري ديده مي‌شود و بيش از گليمهاي ديگر به فرش- هاي گره‌دار ايراني شبيه است.

* منبت كاري
منبت كاري چوب در كردستان از قديم رواج داشته و درهاي چوبي در كردستان و برخي از روستاهاي آن كه به جاي مانده متعلق به دوران صفوي بوده كه داراي كنده كاريهاي دقيق و به صورت گل و كتيبه‌هاي گوناگون است.
منبت كاريهايي كه بر در امامزاده‌ها و مشايخ انجام شده بسيار با ارزش است و امروز هم منبت كاران كرد در كردستان به كار خود ادامه مي‌دهند و منبت كاري رواج كامل دارد.
اكنون در سنندج معروفترين و زبردست‌ترين منبت كاران در كارگاه‌هاي خود مشغول به كارند همراه با سبكهاي جديد، كه در آن ابداع و ابتكار خود را محفوظ داشته‌اند.


* نازك كاري

چوب ساخت فرآورده‌هاي چوبي و نازك كاري در سنندج سابقه طولاني دارد و محصولات چوبي اين شهر از قديم الايام خواستاران فراواني داشته، بويژه تخته شطرنج هاي سنندج از مرغوبيت خاصي برخوردار است و در كارگاه‌هاي نازك كاري علاوه بر تهيه تخته شطرنج محصولهاي ديگري از قبيل قوطي سيگار و شيريني خوري و كيف زنانه و جعبه و لوازم آرايش و سيني و بشقاب و غيره توليد مي‌شود و امروز كارگاه‌هاي خراطي كردستان بيشتر به تهيه قليان و پيپ چپق و عصا و چوب دستي و چوب سيگاري مي‌پردازند.

* موج بافي
يكي ديگر از صنايع دستباف كردستان موج بافي است، كردها از موج براي نگهداري رختخواب و وسايل اضافي بهره‌برداري مي‌كنند و در ضمن به عنوان پشتي هم از آن استفاده مي‌نمايند و زيبايي خاصي به محل زندگي مي‌دهد.
تهيه موج كه مانند پارچه نازك و لطيف است در اغلب شهرها منجمله سنندج، سقز، بانه و مريوان رواج دارد.

* شالبافي
شال يك نوع پارچه‌است كه براي تهيه لباس كردي مورد استفاده واقع مي‌شود.
دستبافان شال اين مناطق، با استفاده از پشم بز كه در اصطلاح محلي به آن مرز مي‌گويند شال را توليد مي‌كنند

 

 

درباره استان کردستان ، کردستان ، جاذبه های کردستان ، عکس کردستان ، کردستان کردستان کردستان کردستان

+ نوشته شده در  چهارشنبه 23 شهریور1390ساعت   توسط ادیب مرادی  | 

جاذبه های سنندج عکس سنندج عکس کردستان ، سنندج سنندج سنندج سنندج

 

 

 

 

كردستان سرزمين زيبايي ها


استان پرجاذبه كردستان از شمال به استان هاي آذربايجان غربي و زنجان و از جنوب به استان كرمانشاه و از شرق به استان همدان محدود است.
    آب و هواي استان در ناحيه شمالي آب و هواي نسبتاً سرد و در نواحي جنوبي معتدل كوهستاني است و داراي فلات هاي مرتفع و خشك و دشت هاي حاصلخيز مانند دشت مريوان، دشت اوباتو، دشت ئيلاق يا دهگلان، دشت قروه و دشت كامياران است.
    رودهاي استان با توجه به وضع طبيعي و توپوگرافي منطقه داراي مشخصات خاصي هستند.
    كوه هاي كردستان قسمتي از كوه هاي غرب ايران را تشكيل داده اند و مهم ترين آنها عبارتند از: برانان در شرق چهل چشمه (چهل چمه) به ارتفاع ۳ هزار و ۱۲۰ متر در غرب ديواندره، كوه عوالان به ارتفاع ۲ هزار و ۶۶۵ متر در ميان گاورود و كامياران، قره داغ به ارتفاع ۳ هزار و ۱۲۰ متر در شمال بيجار، گوژه به ارتفاع ۲ هزار و ۶۶۶ متر در بين دهگلان و سنندج، كوه آبيدر به ارتفاع ۲ هزار و ۵۵۵ متر در سنندج وكوه بزرگ شاهو به ارتفاع ۳ هزار و ۳۲۵ متر كه بلندترين كوهستان استان است. استان كردستان به سبب پيشينه تاريخي خود كه در اعماق ايران زمين ريشه دوانده و نيز به علت گستره زيباي جغرافيايي همانند نگيني در پهناي ايران زمين مي درخشد و حائز جاذبه هاي تاريخي، فرهنگي و طبيعي است.
    * استاني با جاذبه هاي خاص
    استان كردستان داراي جاذبه هاي گردشگري مهمي مانند مسجد دارالاحسان، عمارت آصف الديوان متعلق به دوران صفويه، بقعه باباگرگر در شهرستان قروه و آثار متعدد ديگر مانند درياچه طبيعي زريوار شهرستان مريوان، سد شهيد كاظمي سقز، سد وحدت (قشلاق) و رودخانه قزل اوزن كه از كوه هاي چهل چشمه سرچشمه مي گيرد، است.
    رودخانه قشلاق، رودخانه سيروان، چشمه باباگرگر در ۱۸كيلومتري شمال شهر قروه و چشمه گواز در ۵۰ كيلومتري شمال غربي كامياران از ديگر جاذبه هاي گردشگري استان كردستان است. زيبايي هاي استان كردستان هر ساله با آغاز فصل بهار شكوهي ديدني به استان مي بخشند و مسافران نوروزي را از اقصي نقاط كشور به خود جذب مي كنند.
    * كردستان،ميزبان گردشگران نوروزي
    مسئولان سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري كردستان به عنوان متوليان بخش گردشگري هر ساله با نزديك شدن به فصل بهار و آغاز مسافرت هاي نوروزي تدابير خاصي را به منظور جذب گردشگر مي انديشند.
    علي فعله گري سرپرست سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري كردستان در اين باره مي گويد: امسال با هدف معرفي جاذبه ها و توانايي هاي توريستي استان كردستان نمايشگاهي با عنوان سفر و جهانگردي با كمك مؤسسات توريستي و اماكن اقامتي استان داير شد.
    به گفته وي، نمايشگاه سفر و جهانگردي كه اخيراً در محل دايمي نمايشگاه هاي صنايع دستي كردستان در خيابان پاسداران شهر سنندج پذيراي بازديدكنندگان و علاقه مندان بود.
    وي هدف از برپايي اين نمايشگاه را بالابردن سطح آگاهي مردم در زمينه سفر و گردشگري، نهادينه كردن امر گردشگري و شناساندن پتانسيل هاي گردشگري استان كردستان به مسافران و مردم عنوان كرد.
    به گفته وي در اين نمايشگاه شركت هاي گردشگري اطلاعات و نقشه هاي راهنما را به منظور آشنايي مردم با تورهاي مسافرتي در معرض ديد آنان قرار دادند. وي همچنين از بازسازي خانه كرد سنندج براي پذيرايي از ميهمانان نوروزي خبر داده و مي گويد: در راستاي اجراي اين طرح ۲۵ عدد از مجسمه هاي نمونه موزه مردم شناسي سنندج (خانه كرد) مرمت و بازسازي شد.
    به گفته وي، مجسمه هاي نمونه قبلي كه نمايانگر تعدادي از مشاغل و سنت هاي شهري و روستايي است از جنس فايبرگلاس ساخته شده و از فرهنگ مناطق مختلف استان الگوبرداري شده است.
    فعله گري در ادامه از حمايت استانداري كردستان از بخش گردشگري خبر داد و مي گويد: با حمايت هاي استانداري كردستان بسياري از مصوبات سفر رياست محترم جمهوري به استان كردستان در گردشگري يا تحقق يافته است يا در مرحله اجراست.
    وي با بيان اينكه پارسال بيش از ۷۰۰ هزار گردشگر داخلي و خارجي از استان كردستان ديدن كرده اند، مي گويد: استان كردستان امسال نيز آماده پذيرايي از ميهمانان نوروزي است.


 

پوشش‌ گياهي‌ و جنگل‌ها

استان‌ كردستان‌ از طبيعتي‌ زيبا برخوردار است‌ و جنگل‌ بخشي‌ از زيبايي‌هاي‌ استان ‌ را شكل‌ بخشيده‌ است‌. جنگل‌هاي‌ استان‌ در اطراف‌ شهرهاي‌ بانه‌ و مريوان‌ واقع‌ شده‌ و بعد از جنگل‌هاي‌ شمال‌ كشور در درجه‌ دوم‌ اهميت‌ قرار دارد. در حال‌ حاضر جنگل‌هاي‌ استان‌ به‌ صورت‌ درختچه‌ و بوته‌هاي‌ پراكنده‌ درآمده‌ است‌. معروف‌ترين‌ درختان‌ جنگلي‌ اين‌ جنگل‌ها بلوط‌، مازو يا دار مازو، گلابي‌، زبان‌ گنجشك‌ (ون‌)، گردو، سيب‌ وحشي‌، پسته‌ وحشي‌ (بنه‌)، زالزالك‌، آلبالو جنگلي‌، بادام‌ تلخ‌، ازگيل‌، داغداغان‌، نارون‌، افرا و درخت‌هايي‌ مانند گز و بيد وحشي‌ در كنار رودخانه‌ است‌

به‌طور كلي‌ مي‌توان‌ نواحي‌ جنگلي‌ استان‌ را چنين‌ تقسيم‌ نمود

ـ جنگل‌هاي‌ منطقه‌ مريوان‌، كه‌ وسعت‌ آن‌ 185000 هكتار است‌

ـ جنگل‌هاي‌ منطقه‌ بانه‌، كه‌ مساحت‌ آن‌ حدود 50000 هكتار تخمين‌ زده‌ مي‌شود

ـ جنگل‌هاي‌ منطقه‌ سقز كه‌ مساحت‌ آن‌ حدود 7000 هكتار است‌

ـ جنگل‌هاي‌ منطقه‌ سنندج‌ كه‌ مساحت‌ آن‌ در حدود 78000 هكتار است‌ و بيشتر در غرب‌ كامياران‌ و جنوب‌ سنندج‌ واقع‌ شده‌اند

 

 پارك‌ جنگلي‌ آبيدر

 اين‌ پارك‌ در ضلع‌ غربي‌ شهر سنندج‌ در دامنه‌ كوه‌ آبيدر قرار دارد. آبيدر در فرهنگ‌ منط قه‌ جايگاه‌ خاصي‌ دارد و به‌ دليل‌ پرآب‌ بودن‌ چشمه‌سارها، قنات‌ها و وجود باغ‌هاي‌ متعدد مانند امانيه‌، اميريه‌ و... چنين‌ ناميده‌ مي‌شود.

از زماني‌ كه‌ شهر سنندج‌ بنيان‌ نهاده‌ شد، آب‌ چشمه‌هاي‌ آبيدر به‌ وسيله‌ تنبوشه‌هاي‌ سفالي‌ به‌ شهر منتقل‌ شد. هنوز هم‌ قنات‌ عمارت‌ خسروآباد، آصف‌، وكيل‌، مشير و تعدادي‌ از بناها، به‌ نوعي‌ از اين‌ كوه‌ سرچشمه‌ مي‌گيرند.

در سال‌هاي‌ اخير در اين‌ كوه‌ پاركي‌ احداث‌ و سكوبندي‌ و جاده‌سازي‌ در آن‌ انجام‌ شده‌ است‌. نقش‌ برجسته‌اي‌ هم‌ در آن‌ ساخته‌ شده‌ كه‌ بسيار قابل‌ درنگ‌ است‌. اين‌ منطقه‌ از مكان‌هاي‌ زيباي‌ شهر سنندج‌ است‌.

 

منطقه‌ اورامان‌

يكي‌ از مناطق‌ زيباي‌ استان‌ كردستان‌، منطقه‌ اورامان‌ است‌ كه‌ در شرق‌ مريوان‌ قرار دارد و داراي‌ كوهستان‌هاي‌ زيبا با پوشش‌ جنگلي‌ است‌. رودخانه‌ بزرگ‌ سيروان‌ از اين‌ منطقه‌ و درة‌ اورامان‌ عبور مي‌كند و به‌ رودخانه‌ دياله‌ در عراق‌ مي‌پيوندد.

 

يادآوري‌ اين‌ مهم‌ ضروري‌ است‌ كه‌ جنگل‌ها و مناطق‌ بسياري‌ چون‌ جنگل‌هاي‌ بانه‌، مريوان‌ و همچنين‌ «دره‌ شاهان‌» كه‌ دركنار قلعه‌ «قم‌چاي‌» واقع‌ شده‌ است‌ از مراكز مهم‌ طبيعي‌ استان‌ محسوب‌ مي‌شوند.

 

 درياچه‌ زريوار

اين‌ درياچه‌ در سه‌ كيلومتري‌ شمال‌ باختري‌ مريوان‌ و در ارتفاع‌ 1285 متري‌ از سطح‌ دريا قرار داد و از زيباترين‌ ميراث‌هاي‌ طبيعي‌ استان‌ كردستان‌ به‌ شمار مي‌آيد. آب‌ اين‌ درياچه‌ از چ شمه‌هاي‌ جوشان‌ و رودخانه‌هاي‌ چندي‌ كه‌ به‌ آن‌ مي‌ريزد، تأمين‌ مي‌شود. حجم‌ آب‌ درياچه‌ از 5/22 ميليون‌ متر مكعب‌ تا 5/47 ميليون‌ مترمكعب‌ در طول‌ سال‌ متغير است‌. طول‌ درياچه‌ شش‌ كيلوتر و عرض‌ آن‌ 1700 تا 3000 متر است‌. مساحت‌ آن‌ حدود 720 هكتار است‌.

وجه‌ تسميه‌ زريوار و زريبار كه‌ هر دو در منطقه‌ متداول‌ است‌، به‌ واژة‌ «زري‌» كه‌ در زبان‌ كردي‌ به‌ معني‌ درياچه‌ است‌، باز مي‌گردد. پسوند «دار» و «بار» پسوند تشبيهي‌ و زريبار يا زريوار به‌ معني‌ درياچه‌وار است‌.

درباره‌ اين‌ درياچه‌ افسانه‌هاي‌ متعددي‌ وجود دارد كه‌ مشهورترين‌ آنها وجود شهري‌ مدفون‌ در زير آب‌هاي‌ درياچه‌ است‌.

 

 آبشار بل‌

در يكي‌ از روستاهاي‌ منطقه‌ اورامان‌ و در مرز استان‌ كرمانشاهان‌، روستايي‌ به‌ نام‌ «بل‌» واقع‌ است‌. در كنار اين‌ روستا، در جاده‌اي‌ كه‌ به‌ «كوسه‌ هجيج‌» منتهي‌ مي‌شود، آبشاري‌ زيبا وجود دارد كه‌ به‌ عقيدة‌ كارشناسان‌ داراي‌ آب‌ عالي‌ براي‌ شرب‌ است‌. اين‌ آب‌ با فشار زياد و در حجم‌ بسيار از شكاف‌ كوهي‌ بيرون‌  مي ريزد و عظمت‌ و شكوه‌ طبيعت‌ را جلوه‌گر مي‌سازد. اين‌ آب‌ در مسير خود به‌ رودخانه‌ سيروان‌ مي‌ريزد.

 

 آبشار كويله‌

يكي‌ از اماكن‌هاي‌ ديدني‌ استان‌ كردستان‌ آبشار «كويله‌» است‌ كه‌ در شهرستان‌ مريوان‌ و در مسير جاده‌ مريوان‌ ـ سقز واقع‌ است‌. اين‌ آبشار زيبا در فصل‌ بهار از مكان‌ها ديدني‌ و زيباي‌ منطقه‌ محسوب‌ مي‌شود.

 

 سراب‌ وينسار

يكي‌ از چشمه‌هاي‌ قديمي‌ شهرستان‌ قروه‌، چشمة‌ سراب‌ است‌ كه‌ با آب‌ بسيار گوارا و عالي‌ در داخل‌ روستاي‌ «وينسار» از دل‌ زمين‌ بيرون‌ مي‌آيد. در حقيقت‌ روستاي‌ وينسار پيرامون‌ اين‌ چشمه‌ شكل‌ گرفته‌ است‌. اين‌ چشمه‌ سال‌هاي‌ سال‌ است‌ كه‌ تأمين‌ كننده‌ آب‌ روستا، هم‌ براي‌ شرب‌ و هم‌ كشاورزي‌ است‌.

اطراف‌ چشمه‌ اصلي‌ سنگ‌ چين‌ شده‌ و قدمت‌ سنگ‌چين‌ آن‌ حدود دو تا سه‌ قرن‌ برآورد شده‌ است‌.

تا حدود سي‌ سال‌ پيش‌ مردم‌ روستا در ماه‌ خرداد مراسم‌ شكرگذاري‌ و قرباني‌ براي‌ «سراب‌»، برگزار مي‌كردند. در اين‌ مراسم‌ ضمن‌ قرباني‌ كردن‌ گوسفندان‌ به‌ جشن‌ و شادماني‌ مي‌پرداختند و احترام‌ ويژه‌اي‌ براي‌ اين‌ چشمه‌ قايل‌ بودند.

 

  سراب‌ قروه‌

در بخش‌ جنوبي‌ شهر قروه‌ سرابي‌ طبيعي‌ وجود دارد كه‌ يكي‌ از تفرج‌گاه‌هاي‌ مردم‌ منطقه‌ محسوب‌ مي‌شود. اين‌ سراب‌ داراي‌ آبي‌ خوب‌ و گوارا است‌. به‌ همين‌ دليل‌ شهر قروه‌ در كنار آن‌ ايجاد شده‌ است‌. بخشي‌ از آب‌ كشاورزي‌ و مشرب‌ قروه‌ از اين‌ آب‌ تأمين‌ مي‌شود.

 

 چشمه‌ آب‌ تلخ‌ (پير صالح‌)

چشمه‌ آب‌ تلخ‌ در روستاي‌ قشلاق‌ از شهرستان‌ بيجار قرار دارد. علت‌ نامگذاري‌ اين‌ چشمه‌ به‌ علت‌ تلخ‌ بودن‌ آب‌ آن‌ است‌. هرچند دليل‌ تلخ‌ بودن‌ آب‌ اين‌ چشمه‌ به‌ روشني‌ مشخص‌ نشده‌ است‌، اما آب‌ آن‌ براي‌ درمان‌ بيماري‌هاي‌ روماتيسمي‌ موثر است‌.

 

 چشمه‌ كواز

اين‌ چشمه‌ در 50 كيلومتري‌ شمال‌ غربي‌ كامياران‌ و در 10 كيلومتري‌ شمال‌ غربي‌ روستاي‌ پلنگان‌ در دامنة‌ كوه‌ واقع‌ شده‌ است‌. آب‌ اين‌ چشمه‌ طعم‌ گوگردي‌ دارد و در محل‌ جوشش‌ آن‌ از زمين‌، رنگ‌ آب‌ شيري‌ است‌ و خود نشان‌ دهندة‌ وجود مواد آهني‌ و گوگردي‌ در آب‌ است‌. آب‌ اين‌ چشمه‌ در استخر كوچكي‌ جمع‌ مي‌شود و از آن‌ براي‌ نوشيدن‌ و نيز درمان‌ بيماري‌هاي‌ مجاري‌ تنفسي‌، روماتيسمي‌ و بيماري‌هاي‌ جلدي‌ استفاده‌ مي‌شود.

 

 چهل‌ چشمه‌

چهل‌ چشمه‌ از كوه‌هاي‌ مرتفع‌ كردستان‌ است‌. اين‌ كوه‌ داراي‌ آبشارها و چشمه‌هاي‌ بسيار زيبايي‌ است‌ و وجه‌ تسميه‌ آن‌ نيز حكايت‌ از وجود چهل‌ چشمه‌ آب‌ دارد. اين‌ كوه‌ در منطقه‌ «خورخوره‌» از شهرستان‌ ديواندره‌ قرار دارد و منطقه‌اي‌ سردسير و برف‌گير است‌. در اين‌ كوه‌ مي‌توان‌ در تمامي‌ سال‌ برف‌ را مشاهده‌ كرد. اين‌ كوه‌ يكي‌ از سرچشمه هاي رودخانه‌ هاي جغاتو «جغتو» و سپيدرود است‌ و داراي‌ چشمه‌سارهاي‌ فراوان‌ و دامنه‌هاي‌ سرسبز و زيبا است‌.

 

 چشمه‌ بابا گرگر

در روستاي‌ «باباگرگر»، در 18 كيلومتري‌ شمال‌ شرقي‌ شهستان‌ قروه‌، چشمه‌اي‌ جوشان‌ هميشه‌ مي‌خروشد كه‌ به‌ آن‌ «دنگز» مي‌گويند. آب‌ اين‌ چشمه‌ در استخري‌ عميق‌ و مدور به‌ محيط ‌ 200 متر جمع‌ مي‌شود. اين‌ چشمه‌ پر آب‌ داراي‌ آبي‌ است‌ كه‌ رنگ‌ آن‌ مايل‌ به‌ سرخ‌ است‌ و در بعضي‌ مواقع‌ به‌ رنگ‌ زرد مايل‌ به‌ ليمويي‌ در مي‌آيد. آب‌ اين‌ چشمه‌ به‌ علت‌ وجود املاح‌ معدني‌ به‌ ويژه‌ گوگرد رنگين‌ است‌. ظاهراً اين‌ آب‌ براي‌ امراض‌ سودايي‌ و پوستي‌ مناسب‌ است‌ و در درمان‌ سوء هاضمه‌ و ديگر بيماري‌هاي‌ دستگاه‌ گوارش‌ و نيز راشيتيسم‌ و درمان‌ تورم‌ موثر مي‌افتد. اين‌ چشمه‌ و امامزاده‌ باباگرگر در كنار آن‌، از مكان‌هاي‌ طبيعي‌ و تاريخي‌ استان‌ محسوب‌ مي‌شوند.

 

ساير چشمه‌ ها

 چشمه‌ خاورآباد:  اين‌ چشمه‌ در جنوب‌ شرقي‌ چشمة‌ سراب‌ بيجار واقع‌ است‌.

 چشمة‌ قم‌چقاي‌: در 17 كيلومتري‌ قم‌چقاي‌ در دهستان‌ «سياه‌ منصور» شهرستان‌ بيجار واقع‌ است‌.

 چشمه‌ هفت‌ آسياب‌: در روستاي‌ شريف‌آباد از دهستان‌ سياه‌ منصور واقع‌ است‌.

 

 

 

جاذبه های سنندج  عکس سنندج عکس کردستان ، سنندج سنندج سنندج سنندج

+ نوشته شده در  چهارشنبه 23 شهریور1390ساعت   توسط ادیب مرادی  | 

تاریخچه زبان کردی ، کرد اردلان سنندج ، سنندجی ، لر ، لک ، کرماج، سوران ، شکاک

تاریخچه‌ی زبان کردی

هنگامی که از زبان کردی سخن به میان می‌آید، مقصود زبانی است که کردها هم اینک با آن سخن می‌گویند. برخی از زبان شناسان و شرق شناسان فرنگی که با زبان کردی مانوس بوده‌اند، بیشتر این اطلاعات را به شکلی کلی یا ویژه ارائه داده وگفته‌اند که: این زبان در عداد زبانهای هند و اروپایی و خانواده‌های هند و ایرانی و در زمره ی زبانهای ایرانی است وبا زبان فارسی قرابت نزدیکی دارد.

اینک این سوال پیش می‌آید که پیدایش زبان کردی چگونه بوده است؟ ا‌شکار است که زبان هر زاد و بومی زبان ساکنان آن است؛ اگر رویداد‌های تاریخی باعث ایجاد تغییرات نژادی  نشده باشد آن زبان همان زبان ساکنان دیرین آن سرزمین است. عکس این موضوع نیز صادق است. اینک ببینیم این موضوع در مورد زبان کردی چگونه صدق می کند؟.

سرزمینی که آن را کردستان می‌نامند و کردها در آن ساکنند، محل کشف باقیمانده‌ی اجساد فسیل شده‌ی انسانهای باستانی است. این استخوانها که در "شانه دری" یافت شده است، دارای اهمیت بسیاری است؛ چرا که، اولین بار است بقایای انسان عصر سنگی - که 60 هزار سال پیش از این عراق را مسکن خویش ساخته است، یافت می‌شود. ( ت. باقر-1973) [1]

شصت هزار سال پیش از این محدوده‌ای که اینک کردستان نامیده می‌شود،‌آباد و ماوا و پناهگاه مردمانی بوده که زبانی هم برای سخن گفتن داشته اند؛ اما از آن جا که سخن گفتن درباره‌ی این زبان کار دانشمندان  باستان شناس است؛ به همین جهت  همراه با تابش انوار ‌آفتاب 57200 ساله  بربالهای زمان و گذر ایام خود را به پیش می‌کشیم و به دورانی می‌رسانیم که، اقوام ماد خود را به ایران کنونی و غرب ‌آسیا رساندند و با نژادهای خوژیایی، لولو، گوتی، کاسی، (خوری  یا هوری ) - که در دامنه‌ها‌ی آن سوی کوههای زاگرس می‌زیستند و تا حد مناسبی زندگی خود را سامان داده بودند و جمهوری و تمدنی نسبتاً پیشرفته تاسیس کرده بودند – مواجه شدند.

مادها ظرف 200 سال طومار این حکومتها را در هم پیچیدند و در سال 612 پیش از میلاد مسیح امپراتوری بزرگ مادی را بنیان نهادند و بدین ترتیب زبان مادی به زبان رسمی بدل شد. از آن زمان تا هنگام انتشار اسلام در کردستان، سیزده قرن سپری شده است. در این مدت طولانی سرزمین ماد بزرگ و کوچک و سرزمین‌های دیگری که به سرزمین ماد ملحق شده اند؛ از حیث نظامی وسیاسی بسیار دست به دست شده اند.  و قدرت سیاسی به دست افراد مختلفی - که زبان آنها با زبان مادها متفاوت بوده است - افتاده است. هر حکومتی هم که برسر کار ‌آمده زبان خود را به عنوان زبان رسمی بر این سرزمین تحمیل کرده است. در اوضاع واحوال آن روزگاران، که تمامی بنیادهای اجتماعی کم رنگ شده و رو به افول نهاده  بوده است، این جابه جایی درقدرت نمی تواند از تاثیر نهادن بر این بنیادها برکنار بوده باشد. تاریخ، برخی رویدادها را ثبت کرده است که طی ‌آن، سلطه‌ی  سیاسی بریک سرزمین، تغییرات نژادی بنیادی و ایستایی زبان را در ‌آن سرزمین باعث شده است.  امروز ردپای تاثیر جابه جایی در قدرت را در شرق قلمرو امپراتوری ماد  به وضوح می تو‌آن دید. به عکس در بخشی از غرب سرزمین ماد، بنیادها همچنان دست نخورده مانده است.  بلکه تسلط مادها وضعیت نژادی وزبانی برخی از سرزمین هایی را که بعدا به قلمرو مادها ملحق شد، تغییر داده و به مسیر توسعه‌ی مادی کشانده است و به موازات بخش غربی قلمرو خود، آنها را توسعه داده است.

بیشتر تاریخ شناسان پر ‌آوازه براین باورند که، کردهای امروز نوادگان مادهای دیروزند."اگر کردها نوادگان مادها نباشند، پس برسر ملتی چنین کهن و مقتدر چه ‌آمده است و این همه قبیله و  تیره‌ی مختلف کرد که به یک زبان ایرانی و جدای از زبان دیگر ایرانیان تکلم می کنند؛ از کجا ‌آمده‌اند؟" ( مینورسکی 1973)

پیش از این گفتیم: زبان هر سرزمینی – اگر رویدادهای تاریخی آن راتغییر نداده باشند –  زبان ساکنان کهن همان سرزمین است.  چنان که گفته شد رویدادهای تاریخی وجابه جایی حکومتها طی سیزده قرن، نتوانسته است چیزی رادر بخش غربی قلمرو ماد، تغییر دهد. و امروز  ساکنان این بخش از مادستان کهن، کردها هستند که نوادگان میدی‌ها به شمار می‌روند. به راستی بیش از این که بگوییم زبان کردی از اساس پایان نشو و نما و تکامل زبان مادی است؛ می‌توان به گونه‌ی دیگری اظهار نظر کرد؛ بی‌تردید، خیر! چرا که همه‌ی اسناد تاریخی که دانشمندان - تنها به منظور خدمات علمی – بررسی و تجزیه و تحلیل کرده اند؛ تاکنون همین حقیقت را ‌آشکار کرده‌اند که؛ زبان کردی امروز ‌آثار و نشانه‌های کمال یافتگی زبان مادی دیروز را دز خود دارد.

همچنان که آگاهیم، زبان یک پدیده‌ی اجتماعی است که براساس قواعد مشخص خود تغییر می‌کند؛ تکامل و توسعه می‌یابد و در سیر تکاملی خود از دیگر زبانها تاثیر می‌پذیرد؛ و او هم بر آنها اثر می‌گذارد و گاهی در این گیر و دار می‌میرد.  زبان مادی نیز از این قاعده مستثنی نیست و از همه‌ی زبانهایی که به پشتوانه‌ی قدرت سیاسی در قلمرو ماد زبان رسمی بوده‌اند، تاثیر پذیرفته و برآنها تاثیر گذاشته است و تا امروز زنده مانده است.

بویژه زبان پارتی (فارسی =  پهلوی اشکانی) ، که به نظر زبان شناسان همراه با زبان مادی در زمره‌ی زبانهای شمال  شرقی، خانواده‌ی زبان ایرانی جای می‌گیرند؛ .بیش از دیگر زبانها بر زبان مادی تاثیر نهاده است و امروزه رد پای این تاثیرات در گویش آیینی زبان کردی، دیده می شود.

همزمان با سقوط و فروپاشی امپراتوری ساسانی و ترویج اسلام در کردستان، وقفه‌ی تازه‌ای برای زبان کردی آغاز شد - که جداگانه در مورد آن بحث خواهد شد - تنها مشکل این است که ما از زبان مادی اوآخر دوره‌ی ساسانی سند مکتوبی در دست نداریم تا موشکافانه در باره‌ی آن اظهار نظر کنیم. اما این موضوع سبب نخواهد شد که نتوانیم  بگوییم: این زبان در آن زمان زبان مادی بوده است.  که به نسبت زبان رایج دوران اقتدار امپراتوری، دستخوش تغییرات 1300 ساله شده است.  به همان نسبت که زبان پارسی باستان پیشرفت کرده و به زبان دری / پارسیک تبدیل شده و ‌‌‌آمادگی و ظرفیت آنرا یافته است که زبان پارسی کنونی از آن جدا شود؛ یک نتیجه گیری آنی اقتصا می‌کند که، زبان مادی هم پیشرفت کرده و دستخوش چنان تحولات و دگرگونی هایی شده باشد؛ که استخراج زبان کردی از آن ممکن شده باشد.

زبان کردی پس از اسلام

هنوز نیمه‌ی اول سده‌ی هفتم میلادی پایان نیافته بود که آیین اسلام و لشکر مسلمان به قلمرو امپراتوری  ساسانی نفوذ کرد و پس از چند سال باعث فروپاشی آن شد.

ترویج اسلام دربخشی از این امپراتوری از هر جهت و به هرشیوه نگریسته شود دوران تازه‌ای از زندگی مادی و معنوی را برای مردم به همراه آورد.  قدرت سیاسی پیشین که با چارچوبی مبتنی بر اختلاف و جدایی بنیاد نهاده شده بود جای خود را به ابرقدرتی داد که  براساس (واًمرهم شوری بينهم ( تاسیس شده بود، دین زردشت که مغان برای جلب منافع خود و صاحبان قدرت آن را تحریف کرده بودند؛ جای خود را به دین تازه و جذابی داده بود که عربی بدوی و پادشاهی قسیسانی  را برابر هم می نهاد. از نظر زبانی نیز اوستا،  آن هم اوستایی  که بیش از سیزده قرن بود تاثیر شگرفی بر مردم و زبان آنها گذاشته بود؛ واپس نشست و این رسالت را برای قرآن و زبان قرآنی  بازنهاد.

دین اسلام برخی وظایف و فرائضی را در خود داشت که مسلمانان می‌بایست آنرا همچون ضرورتی دینی به جا آورند. این وظائف در دین قبلی وجود نداشت و به همین جهت، مردم می‌بایست اسامی این گونه فرائض را از زبان دینی جدید اخذ کنند؛ همچنان که آنها را اخذ کرده اند.

زبان دینی جدید اصواتی را در خود داشت که در زبان های ایرانی مشاهده نمی شد. تردیدی نیست که کردی یا فارسی که معاصر آغاز دوره‌ی اسلامی بود؛ تا مدتها از تلفظ برخی صداها  همچون اعراب ناتوان بود. فارسها و بسیاری از دیگر ملل مسلمان، هنوز  هم به درستی قادر به تلفظ این صداها نیستند.  اما در برخی از گویش های زبان کردی، کردها، بجز صدای / ض / بقیه‌ی صداها را به خوبی ادا می کنند. به گونه‌ای که این صداها به صدایی همانند صدای اصلی همان گویش بدل شده اند.  تغییرات به همین جا ختم نمی شود؛ بلکه تعدادی از صداهای مربوط به حروف برخی از واژه ها مانند ( ک/K ) یا ( گ / G) کردی با حرف / ق/ عربی وصدای زبانی که دین تازه به کردستان آورده، جابجا شده است.

کوتاه سخن آن که: گسترش اسلام در بخشی از قلمرو ساسانی، طومار دوران میانه‌ی پیشرفت زبانهای ایرانی را در هم پیچید و تا یکی دو سده پس از ظهور اسلام نیز، زبان عربی که زبان کاربردی آیین نوین به شمار می‌رفت، به جای زبان پهلوی، به زبان رسمی، دینی و گفتاری حاکمان سیاسی بدل شده بود. اما ازآن پس دوران جدیدی درشکوفایی این زبانها، آغاز شد.

شکی نیست که زبانهای منطقه‌ای بخشهای این سرزمین نومسلمان از رواج نیفتادند؛ چراکه، زبان محاوره‌ی مردم به شمار می رفتند و رشد و تکامل خود را در شرایطی نوین از سر گرفتند. تقابل زبانهای ایرانی اواخر دوره‌ی ساسانی و آغاز ظهور اسلام و گویشهای آن، در میان خود و در شرائطی جدید و دوره‌ای جدید، به گوناگونی این زبانها در شرق ایران به پیدایش (فارسی نو) و در غرب آن به پیدایش"کردی" منجر شده است.  که هر دو تعدادی گویش و بن گویش دارند. پس از گسترش اسلام، فارسی نو، گویشی بود که بر اساس ریشه های بسیار کهن خود با دیگر گویشها در هم آمیخته بود این آمیختگی حتی پیش از زمان ساسانیان آغاز شده بود[2] .فارسها پیش از کردها برای احیای زبان خود، به تکاپو افتادند و شروع به کتابت کردند. وپیداست که کتاب شاهنامه‌ی ابومنصوری – که خود از میان رفته وتنها مقدمه‌ی آن در دست است – اگر تنها کتاب نباشد، قدیمی‌ترین کتابی است که به زبان فارسی نگاشته شده (سال346 هجری – 927میلادی )  و از نابودی درامان بوده  است.

کهن ترین سند نوشتاری کردی در دوران جدید، رباعیات باباطاهر عریان[3] است که در آغاز سده‌ی یازدهم میلادی در همدان کنونی – هگمتانه، پایتخت مادها – به گویش کردی جنوبی، سروده شده است. این رباعیات – بدون هدف نزدیک کردن زبانشان به فارسی–  تا حدودی تغییر داده شده اند.  با این همه در این که باباطاهر رباعیات خود را به شیوه‌ی فولکلوری  – که در آن دوره به عنوان فهلوی (پهلوی، فهلویات یا پهلویات) شناخته می‌شده است – سروده است، هیچ تردیدی نیست.

برای آشنایی بیشتر با فهلوی می‌توان به گفته‌های دکتر معین استناد کرد که می گوید: پهلوی، " فهلویه مر" : 3000 ترانه‌ی سروده شده  به یکی از زبان‌های کشور ایران (بجز زبانهای گفتاری و رسمی) بریک وزن از اوزان عروضی یا وزنی هجایی سروده شده است و بخشی از آنها در قالب دوبیتی هستند.[4] پهلوی یا پهلویات با وزنی بخصوص و همانند  گورانی[5] ) خوانده می‌شده است وگاهی آن را پهلوی وبرخی اوقات آنرا اورامه، اورامن و اورامنانیان می گفته اند.  و اورامن (اورامنان) وزنی کهن در موسیقی و مشابه  بحر هزج مسدس است که به آن فهلویات می گفته اند.[6] شاید برای دریافت این موضوع  که، اورمنان، همان گونه‌ی فارسی (هورامه نان) کردی است و با واژه‌ی (هه ورامان) یکی است، به تلاش چندانی نیاز نباشد.  هورامه‌نان  – هورامانان = هور + امان (امدند) + آن  – زمان طلوع خورشید.  همچنان که می گویند: ( به یانیان ) بامدادان، ( ئیواران) زمان عصر.

همجنان که می دانیم هنگام بامداد تا نیمروز، یکی از پنج وقتی بوده که زردشت برای نذرو نیایش، قرار داده که آیین ویژه‌ی خویش را داراست و قطعه‌ای از آن– که چند بار تکرار می شود – در ذیلآامده است.

نمو هوره خشه ایته آورود اسپایی![7] یعنی نماز برای هور (خورشید) که تیز تک می درخشد!

بی گمان این نیایش مانند همه‌ی نیایشهای آیین زردشتی همراه موسیقی مخصوصی زمزمه می‌شده و یا به صدای بلند خوانده می‌شده است و گویا مردم آنرا (نویژهر) یا (نیایشی هورامانان) گفته اند. پیداست که پس از گسترش اسلام نذر و نیایش از رونق افتاده اند.  اما نوا (هه وا)  وخنیای آن – که در میان مردم باقی مانده است –  کم کم به نوای ( گورانی ) بدل شده و آنها را فهلویات امانان گفته‌اند. از نظر من (هوره) که هم اینک یکی از نواها و ملودیهای آواز کردی است؛ همان (هورامانان) بخشی از نام خود را پاس داشته ونام آن همچون (الله ویسی) به یکباره تغییر نیافته است.

در گویشهای دیگر زبان کردی نو تا سده‌های 17 و 18 آثار مکتوبی بجای نمانده وهرچه هست، فولکلوراست که علاوه برگذشت روزگار بازگو شدن دهان به دهان  تغییراتی در آن ایجاد کرده است و رنگ اصلی آن زدوده شده و رنگ زبان مشخصی را به خود گرفته است. از مواد اولیه‌ی فولکلور آن چه که تغییر نمی‌کند، جوهر آن است و تاهنگامی که مکتوب شود، شکل آن کاملا دستخوش تغییر خواهد شد و دقیقا به همین علت است که زبان کردی از گویشهای دیگر خود در سده‌های آغازین اسلامی، چیزی به دست نمی‌دهد.

وضع کنونی زبان کردی، نتیجه‌ی برخی عوامل سیاسی اجتماعی و آیینی است و از نظر من آخرین عامل از همه موثرتر بوده است؛ چرا که پس از گسترش اسلام درکردستان، کردها به حدی به آیین جدید علاقه مند شدند، که دانشمندان کرد، تمام توان خود را به فهم و دریافت و آموزش و شکوفایی و توسعه‌ی  آیین اسلام اختصاص داده و دست از همه چیز شسته بودند. پیداست که اینکار به انگیزه یبسیار نیرومندی نیاز دارد؛ که تحلیل و بررسی آن، وظیفه ی دانشمندان علم تاریخ است.

گفتیم که دوبیتی های بابا طاهر، قدیمی‌ترین سند مکتوب کردی به دست آمده به شمار می‌رود.اما به راستی این آثار به چه علت از بین رفته‌اند؟ دراین باره به گفته‌ی دکتر (عبدالحکيم منتصر) اشاره‌ای خواهیم داشت.

دکتر (عبدالحکيم منتصر) در شماره‌ی 200 ماه تموز سال 1975 مجله‌ی العربی، چاپ کویت، در مقاله‌ای که تحت عنوان – (ابن وحشيه و کتابه في الفلاحة و هو اقدم الکتب في العربية) ابن وحشی وکتابش در باره‌ی علم کشاورزی که قدیمی‌ترین کتاب عربی است،  منتشر کرده است– می‌نویسد:

"و اته نقل اکثر کتبه من اللغة النبطة، ولم ينشر من تأليفه في اللغة العربية سوی "شوق المستهام في معرفة رموز الاًقلام" و قد ذکر في آخر کتابه هذا انه ترجم من اللغة الکردية، کتاباً في علل المياه و کيفية استخراجهام و استنباطها من الاًراضي المجهولة الاصل".

"... و گفته هایش را از کتابی به زبان نبطی اقتباس کرده است و چیزی از دانش خود به زبان عربی جز (شوق المستهام فی معرفة رموز الاقلام ) مننشر نکرده است و در آخر کتاب خود از کتابی به زبان کردی سخن می گوید که مطلبی در باره‌ی  مشکل آب و چگونگی استفاده از آبهای  زیر زمینی از آن اخذ کرده است."

استاد "گیوی موکریانی" در فرهنگ مهاباد "صفحات 771 و 772" این بخش را مفصل‌تر تحلیل کرده است و براساس نوشته‌ی او "ابن وحشی" کتاب (شوق المستهام(.... را در سال 241 هجری نوشته است و پیداست که در ماخد این کتاب، سخنی از ترجمه‌ی کتابی کردی می‌رود كه اثر آن به قبل از نوشتن کتاب (شوق المستهام ....) مربوط می‌شود. و کتاب در سالهای آغازین سده‌ی سوم در دست مردم بوده است و باید دست کم چند سالی از تالیف آن سپری شده باشد. و به همین سبب این کتاب -  که آن را "آب نامه" می‌نامیم. " ابن وحشی" آن را به عربی برگردانده است -  دست کم باید در سال های آخر سده‌ی دوم هجری تالیف شده باشد.

برگرفته از کتاب "قاموس زبان کردی" ، تالیف عبدالرحیم ذبیحی ، چاپ 1988

منابع وملاحظات:

ماموستا طاهر باقر، سده‌های پیش از تاریخ در تمدن میزوپتامیا در برابر روشنایی جستجوی آثار تاریخی کردستان عراق، مجله‌ی انجمن دانش پژوهی کرد، جلد یکم، بند یکم، سال 1973 ، بغداد، صفحه‌ی 563

پروفسور مینورسکی، کردها نوادگان مادها، برگردان دکتر کمال مظهراحمد، مجله‌ی انجمن دانش پژوهی کرد، جلد یکم، بند یکم، سال 1973، بغداد، صفحه‌ی 563

دکتر معین، برهان قاطع، جلد اول، صفحه‌های 25-26

زمان تولد و مرگ بابا طاهر دقیقا مشخص نیست؛ تنها گفته شده که در سال 410 هجری وفات یافته است و برخی براین باورند که طغرل شاه سلجوقی در سال 225 هجری در همدان او را دیده است.

دکتر معین، برهان قاطع، جلد دوم، صفحه‌ی 2588

  دکتر معین، برهان قاطع، جلد اول، صفحه‌ی 400

موبد اردشیر اذرگشسب، خرده اوستا، چاپ راستی، تهران، صفحه‌های 4 و 17

تهیه و نوشتن با الفبای واحد زبان کُردی توسط "دیلان روشنی"

ترجمه از زبان کُردی به پارسی از آقای "علی اشرافی"

 

 

 

 

 

تاریخچه زبان کردی ، کرد اردلان  سنندج ، سنندجی ، لر ، لک ، کرماج، سوران ، شکاک

+ نوشته شده در  سه شنبه 22 شهریور1390ساعت   توسط ادیب مرادی  | 

 
google-site-verification: google73a041735b283139.html
استخاره بسيار جالب
لطفا ابتدا نيت كنيد
سپس روي يكي از دايره ها كليك كنيد
فالنامه
براي ديدن فال خود ابتدا نيت کنيد سپس بر روي يکي از دايره هاي موجود کليک کنيدتا فال خود را مشاهده کنيد












خطاطي نستعليق آنلاين

طراحی حرفه ای و چاپ کارت ویزیت - تابلو - پوستر - سربرگ - فاکتور و ....با نازلترین قیمت------ طراحی وب سایت ادارات - شرکتها - مغازه ها - افراد حقیقی و ... فقط 250هزار تومان - جهت سفارش لطفا  اینجا را کلیک کنید

چاپ در سنندج ، چاپخانه در کردستان، کارت ویزیت، پوستر، تابلو، بنر، فلکس، سلفون مات، براق، لمینت، شیشه ای، پی وی سی، سه بعدی، لیبل، برچسپ، کتان، برجسته، فاکتور، سربرگ، چاقی و لاغری، تناسب اندام، مقاله، طراحی، دوستیابی و همسریابی،دوست یابی ، جوک،جک، مقاله، پروژه دانشجویی ، ورزشی، هنری، اس ام اس، سرگرمی ، استان کردستان، فتوشاپ، عکس سنندج، بزرگترین و پربازدیدترین سایت، چاپ ادیب مرادی، ورزشی، گالری عکس ، زیباترین مرد دنیا، علی دایی ، چهره ، تیپ، تيم فوتبال، بانوان، ترجمه متن های ، تفاوت های مذهبی، ازدواج، ترفند موبایل، کدهای مخفی گوشی های چینی، تفاوت زبان، زنان و مردها، رنگ موهای جذاب سال ، علاقه زوجین ، خوابیدن ،روشهاي افزايش قد بصورت طبيعي، آموزش حرف زندن با دخترها و دختر بازی، اصول ست کردن لباس، فرمولها و فاکتورهای ، خواب، زيبايي . طلا ، قد و وزن، بدنسازي، پرورش، عقیده، عقب، خود ارضایی ، فواید، بوسه، زناشویی، چربی های شکم، شعله، تمایلات جنسی ،شگفت‌انگیز،قرآن، بارداری عمومی ، پزشک، ظاهر، معضل، اجتماعی، جامعه، ایرانی، سفید كننده‌های، دندان، زرد، نشانه های، عمل، موفق، جراحی، بینی، خصوصيات اندازه ، لباس، توصیه هایی ، مو مشکی ها، تست روانشناسي ، اعتياد، اينترنت، عملکرد مغز، شخصيت، پرده بكارت شما سالم است يا نه، قرعه كشي، سونيا، آموزنده ی زندگی، كاهش درد پريود ، قاعدگي، دوست پسر، عکاسی - ژست عکس گرفتن، آزمایش اسپرموگرام ، اسپرم و باروري ، استخدام، فوري، خيلي قشنگ، مهران مدیری، ابروانی زیبا و فوق‌العاده، صورت را میتوان چاق کرد، انتخاب مدل مو بر حسب شکل صورت، ويتامينها ، زيبايي، کاسکو، طوطوی سخنگو طراحی سایت،صداقت ، معتبر، خیانت، درمان، خانگی ، چین و چروک، تحصیل کرده ، راز، تکان دهنده آسیب، اتومبیل ، جوان، همسر ، چالشها و راهکارها، حل مکعب روبیک ، مکعب جادوی ، مکعب هوش، عکس کودکی هنرمندان ، رسیدن خانمها به ارگاسم، رژیم غذایی گیاهی ، کاهش وزن و تناسب اندام فوری، اسامی مستعار، شخصیتها، مقاله، خريد و فروش ملك در سنندج بصورت آنلاين ، ترفندهای کامپیوتر، سنندج و پاكتهاي عجيب، آموزش فتوشاپ، ،HTML، word بخش اول، کد نویسی با جاوا اسکریپت فصل 1، آموزش Access فصل اول، آموزش power point فصل اول، آموزش Excel 2000 بخش اول، آموزش ويندوز xp آدرس، موزیک برای وبلاگ، ، لوگو ، بالا بردن سرعت کامپیوتر، خدمات چاپی ، گربه، خشکل، ویندوز سون ، ویستا، زمان، تاریخچه زبان کردی، نامه های عاشقانه، مدلهای لباس عروس، فوتبال ایران، لینکدونی، ماشینهای خارجی و ایرانی، جوکهای باحال، گوگل، محاسبه قد و وزن ایده آل، کالری مصرفی انواع غذاها، کراتین، زیبا ، مناظر، کمربند، زیباترین و بزرگترین کشتی های دنیا، گره های کراوات، خانه ، اشخاص، معروف ، ست کردن لباس، چهره خوانی، آف های جالب و رمانتیک، راههای افزایش قد، شکل سازی بادست، ثروتمندترینهای ، اسم دخترا و پسرا، عناوین روزنامه های ورزشی، خبرگزاریهای فارسی، موسیقی آنلاین، نیازمندیها، فرم تایید صلاحیت دانشگاه آزاد، متن ترانه های قدیمی، کاریکاتور، سریال نرگس، كدهاي مجاني جاوا اسكريپت، حالگیری، شکلکهای یاهو ، مرجع کامل خطاهای مودم، خودكشي زهره بازيگر سريال نرگس، افزایش آمار بازدید ، ساخت لوگو متحرک، هیپنوتیزم ، فایده، پوشیدن، مانتوهای، تنگ، سیر تکاملی ،سیگار ، ، زندگینامه حمید گودرزی، لیست رومهای هر شهر در یاهو مسنجر، اشعار عاشقانه برای آف و اس ام اس، خطای دید ، نیمرو، بی معرفت ، پلاکهای، پلاک خودروها، فروشگاه اینترنتی، فتوشاپ و كرل، روابط دخترها و پسرها، جاذبه های سنندج، انواع مقالات دانش آموزی و دانش جویی ،طرحهاي توجيهي، خصوصيات ، زوجهاي سينماي ، چت کردن، قسمت ، باشگاههای لیگ برتر ، کلید، میانبر درویندوز، روانشناسی از طریق رنگ چشم ، بازی عاشقانه، تکامل ، هویت و شخصیت، امضا، ، قدم به قدم ، آرایش زیبا، ژورنال آرایش عروس، ، فال عطسه، ژورنال لباس نامزدی، عشق، ، کلید طلایی شیک ، تیپ ، تاتو ، خط چشم، آرایش زیبا و بادوام، زیبایی، یوگای صورت و کاهش چین و چروک ابرو، پر پشت ، تیرگی دور چشم، لکه ها و جوش ها، اعتماد بنفس ، خوشبختی ،نامزدمان ، مرگ ، عزیز، شوخ ، عيب ، سن مناسب ، خوابيدن ،نوزادان ، والدين، بیوگرافی ، جادوگر، قرن، دیوید کاپرفیلد، استاد شجریان، جن، ارواح و اشباح، جهان، بیلیارد، ضرب الامثلهای ، ترجمه انگلیسی، عروسی، ابروني (طنز)، جوشهای صورت، ابرو خواننده ترکEbro ، باكلاس ، دروغ ،مادر ، بيت شعر ، معنا، متن ، داستان، love story ، بهانه ، المپیک ، منگلها ، كلمات كليدي ، آمار بازديد، دسپرادو، دعا، خدا ، دوست دارم ، بسم الله ، انواع مقاله در زمينه اقتصاد و مدیریت، کارآفرینی، ادبیات و رمان، کودکان و نوجوانان، حسابداری، زمین شناسی، ورزشی، شخصیتهای برجسته، نانو تکنولوژی، هنر و گرافیک، جغرافیا، حقوق، مکانیک، تاریخ، مذهبی و اسلامی، ریاضیات، اجتماعی و خانوادگی، زمینه شیمی، معماری و عمران، برق و الکترونیک، کامپیوتر و ASP، پزشکی، مهدویت، فیزیک، شبيه ، هنرپيشه ، فشن ،ساعت ، خيابان،گران، جهان، گوناگون، مزاياي ، مجرد ، زيستن ، نفوذ ، پیکان اسپرت ، اسپورت، دوربینی، لخت ، خودكشي، طالع بینی مرد متولد فروردین، طالع بینی زن متولد فروردین، اردیبهشت، خرداد، تیر، مرداد، شهریور، مهر، آبان، آذر، دی، بهمن، اسفند، پیشنهاد، ترشیدگی ، تصاویر ، خطای دید، اورژانس، بارداری، خیانت ، شوهر ، بهینه ، حافظ ، سعدی ، معیارهای ، راننده ، فحش ، جامعه ، نامه ، دانشجو ، سال ،آراستگی ، ورزشگاهها، پوستي لطيف و زيبا، حديث فولادوند، هديه تهراني، هانيه توسلي، پرويز پرستويي، پارسا پيروز فر، محمد رضا گلزار، مهناز افشار، حسام نواب صفوي، عكس بهرام رادان، آناهيتا همتي، محمد رضا فروتن، مهران مديري، گلشيفته فراهاني، لونا شاد، نيما شاهرخ شاهي، عطسه ، مشتری، مضرات، سوتین، راز ،میلیونر، پولدار ، بهداشت روان ، تاثیر، تغذیه ، کرد ، ایروبیک، بیماری هپاتیت a، نوشابه هاي گازدار، افسردگی ،عسل، لایه ازون، تاریخچه موسیقی، هوش ، تقویت ، شتاب 0-100 خودروهای داخل ایران، مهراوه شريفی نيا، محیط طبیعی و جغرافیایی ، تقسیمات ، سیاسی ، اداری ،اقتصادی ، جاذبه ، فامیلی ،خطرناک ، انگشت ، انگشتر، ، جذب ، مدل مو ، برجستگی ، لطیف ، تعجب ،ريمل، مژه، لب ، ســـشـــوار ، آنجلینا جولی خفن ،عقاب ها ،سلطان ،پرندگان، مواد مخدر ، ترم ، معماري مسجد دارالاحسان ، مسجد جامع ، دیابت ، تغذیه ورزشکاران، کلسترول، واکسن ایدز، اعتیاد، دوپینگ ، سیر ، پیاز ، دوپینگ، شیر مادر، مزایای، فاکتور، موفقیت، علاقه ، فراری، لبرون جیمز، ستاره ،بسکتبال LEBRON JAMESt ، حاشيه ، ديويد بكام ، david beckham، نحوه، فعال، سازي، MMS ، مشتركان ، ايرانسل، مقایسه، ستارگان، امروز، سینمای ایران، نامه رضا قرایی ،قوین ترین مرد ، تایپ ، ایدز، هندوانه ،خواص ، زنان ، مردان، بازسازی، فایل ، خراب ، جدیدترین، اخبار ورزشی، علمی، اقتصادی، ایران، فن آوری، هنری، اجتماعی، حوادث، مهمترین ، جهان، كوتاه ، فايده، غول آدیداس ، پوما، ، رضا صادقی، گاف ، سوتی ، صدا ، سیما، شغل ، علی صادقی ، سوزاندن چربی ،سریعتر ، طولانی ، خواب ، طرز، فکر، انسانهای، موفق، اهمیت، اعجاب انگیز، خر و پف، احكام ازدواج موقت ،صیغه، اف 14 تامکت ،افسانه ، آسمانها، مقام زن، دیدگاه اسلام، ريشه يابي، خشونت، خانوادگي، پاكدامني، غول پیکرترین ، هواپیما ، عاشقانه ترین ، توبه ، استغفار، تفسير ، معني ، رياضيدان ، اقليدوس، قد بلندترین ، خواص شیر، حیوانات، سلطان جنگل، شیر ، تست ، معشوق ، اشتباهات ، رایج ، بهداشت نرم کننده ، ژل مو و تافت بر موها، اندازه گیری، تیپ بدن، هزینه، استفاده، اینترنت، Dial-up ،ADSL، پرسرعت، خواستگاری، آجيل ، هورامان – اورامانات، هیفا وهبی Hayfa Wehbet ، انواه گره ، پیر ، رنج ، قهرمان، افتادگی گونه ها، سخنان حکیمانه ، پند بزرگان، جملات ، فلسفی ،توپ، وجدان، پاک، استاد فرشچيان ،مينياتوريست، طب ، خون دماغ، سير، تالاسمي ، هپاتيت C، سرطان، ، تقلب کردن، شوهرشناسي ، سنَّتي، مدرن، مردن، گند ، قرار، مثلث برمودا ، مخوف، احساس، گرا، قدرت ، مدار، لیست، انتظار، مصطفی زمانی ، حضرت یوسف، مواد راديواكتيو ، بمب اتم، اثرات ، رواني، اجتماعي، طلاق، كراكCrack t، فرزند، كفش، پاشنه ، حافظه، فوق العاده ، هنرمند، کافی شاپ ، تست جالب، خصوصا ، سنندجی ، استراتژی ،بازاریابی، صاحبان، تجارت ، خُرد آرام ، دعوا ، مشاجره، علل ، زمینه ، گرایش Yahoo Mail ،جدید، تنظیمات ، Internet explore، پیغام های خطا در اینترنت، منفی ، نیازمندیها ، جسیكا البا ، Jessica Alba، نوشابه ، ثروت ، تشریفاتی ، تهران، آموزش مخ زنی، خودروی، مینیاتور، سایپا ، ایران خودرو، ناگفته ، ریزه اندام ، سازش ، نهان، اهرام ثلاثه مصر، فونتهای ، متن ، شب یلد، وحی، بلوغ، بمب اتم و بمب هیدروژنی، مقاله ، توحید، تاريخچه ، هندبال ، قوانين ، صداها، ، هارد ، گوش ، پارتيشن بندي ، fdisk، چت روم ، کالیکلماتور، درخت تکیه ، شگفتی اعداد، انشا ،لئوناردو دی‌کاپریو، اشتباه ،مخرب، مشاجره، درخت کریسمس، شعبده بازي، مفید، همسر داری، خوش تیپ ، شهرام ناظری، هيكلي ، دنيا، گرت، great khali، حسابداري ، کتايون رياحي ،زليخا، سفت ، توقعات، ارزیابی ، Page Rank ،كلك ، سیم کارت ، سیارات، منظومه شمسی، حدیث های ،برگزیده، حضرت محمد (ص)، بازار، خوشحال کنیم انتقال ایدز،،عادل فردوسي پور، مهندس ، کارگر، افغانی ، قلنج ، کمر ، گرفتگی، عضلات، گالری، ليلا بلوكات. مصاحبه ، عید نوروز ، ماهواره، اميد، شناسایی، دروغگو ، نگاه، ،متحول ،زندگی، قاتلین، بالفطره، استانها، مختلف، فیلم ، موسیقی ، بی نظیر، پاپیون، اصطلاحات، شامپو،درج، ویاگرا، اعتباری ، پیراهن ، بی خوابی زایمان ، طبیعی، شغل معلمی،معلم، ساده ، ضد حال هاي ،ايده ال ،اتاق خواب، عاطفی ، لذت بخش، بیکاری، مکالمه، لبخند، قشنگ ، آشکار ، رابطه جنسی ، صمیمیت، هنرپیشگان، اراذل ، اوباش,کارت پستال عاشقانه، بابدحجابی,دکوراسیون, آشپزخانه, دخترانه, دیجیتالی,صحنه های جذاب ورزشی,عکس ماشین, عکس موتور,گالری دسته گل عروس,دکوراسیون منزل,دکوراسیون اتاق خواب,گالری کفش خانمها,گالری طلا و جواهرالات,گالری لباس مجلسی خانمها ,عکس بچه ها,مدل لباس و آرایش,کارت عروسی, عکس گلهای زیبا و رویایی,تصاویری زیبا از طبیعت,عکس های فانتزی,دکوراسیون حمام ، آشپزخانه ، اتاق خواب،عروسی,کاریکاتور,جن و ارواح,عکس های جدید و داغ روز,مهدی سلوکی,مهناز افشار,بهرام رادان,بهنوش بختياري,هديه تهراني,هانيه توسلي,گلزار,بهاره رهنما,نيوشا ضيغمي,شیلا خداداد,امين حيايي,محمدرضا گلزار,الناز شاكر دوست,نيكي كريمي,گلشيفته فراهاني,پوريا پورسرخ,حامد کمیلی,مهران مدیری,امپراتور دریا,ستاره اسكندري,یانگوم,شقایق دهقان,افسانه بایگان,فاطمه معتمد آریا,آناهیتا نعمتی,کامبیز دیرباز,شهاب حسینی,محمد رضا فروتن,نیما شاهرخ شاهی,حمید گودرزی,شادمهر عقیلی,کامران هومن چاپ در سنندج ، چاپخانه در کردستان، کارت ویزیت، پوستر، تابلو، بنر، فلکس، سلفون مات، براق، لمینت، شیشه ای، پی وی سی، سه بعدی، لیبل، برچسپ، کتان، برجسته، فاکتور، سربرگ، چاقی و لاغری، تناسب اندام، مقاله، طراحی، دوستیابی و همسریابی،دوست یابی ، جوک،جک، مقاله، پروژه دانشجویی ، ورزشی، هنری، اس ام اس، سرگرمی ، استان کردستان، فتوشاپ، عکس سنندج، بزرگترین و پربازدیدترین سایت، چاپ ادیب مرادی، ورزشی، گالری عکس ، زیباترین مرد دنیا، علی دایی ، چهره ، تیپ، تيم فوتبال، بانوان، ترجمه متن های ، تفاوت های مذهبی، ازدواج، ترفند موبایل، کدهای مخفی گوشی های چینی، تفاوت زبان، زنان و مردها، رنگ موهای جذاب سال ، علاقه زوجین ، خوابیدن ،روشهاي افزايش قد بصورت طبيعي، آموزش حرف زندن با دخترها و دختر بازی، اصول ست کردن لباس، فرمولها و فاکتورهای ، خواب، زيبايي . طلا ، قد و وزن، بدنسازي، پرورش، عقیده، عقب، خود ارضایی ، فواید، بوسه، زناشویی، چربی های شکم، شعله، تمایلات جنسی ،شگفت‌انگیز،قرآن، بارداری عمومی ، پزشک، ظاهر، معضل، اجتماعی، جامعه، ایرانی، سفید كننده‌های، دندان، زرد، نشانه های، عمل، موفق، جراحی، بینی، خصوصيات اندازه ، لباس، توصیه هایی ، مو مشکی ها، تست روانشناسي ، اعتياد، اينترنت، عملکرد مغز، شخصيت، پرده بكارت شما سالم است يا نه، قرعه كشي، سونيا، آموزنده ی زندگی، كاهش درد پريود ، قاعدگي، دوست پسر، عکاسی - ژست عکس گرفتن، آزمایش اسپرموگرام ، اسپرم و باروري ، استخدام، فوري، خيلي قشنگ، مهران مدیری، ابروانی زیبا و فوق‌العاده، صورت را میتوان چاق کرد، انتخاب مدل مو بر حسب شکل صورت، ويتامينها ، زيبايي، کاسکو، طوطوی سخنگو طراحی سایت،صداقت ، معتبر، خیانت، درمان، خانگی ، چین و چروک، تحصیل کرده ، راز، تکان دهنده آسیب، اتومبیل ، جوان، همسر ، چالشها و راهکارها، حل مکعب روبیک ، مکعب جادوی ، مکعب هوش، عکس کودکی هنرمندان ، رسیدن خانمها به ارگاسم، رژیم غذایی گیاهی ، کاهش وزن و تناسب اندام فوری، اسامی مستعار، شخصیتها، مقاله، خريد و فروش ملك در سنندج بصورت آنلاين ، ترفندهای کامپیوتر، سنندج و پاكتهاي عجيب، آموزش فتوشاپ، ،HTML، word بخش اول، کد نویسی با جاوا اسکریپت فصل 1، آموزش Access فصل اول، آموزش power point فصل اول، آموزش Excel 2000 بخش اول، آموزش ويندوز xp آدرس، موزیک برای وبلاگ، ، لوگو ، بالا بردن سرعت کامپیوتر، خدمات چاپی ، گربه، خشکل، ویندوز سون ، ویستا، زمان، تاریخچه زبان کردی، نامه های عاشقانه، مدلهای لباس عروس، فوتبال ایران، لینکدونی، ماشینهای خارجی و ایرانی، جوکهای باحال، گوگل، محاسبه قد و وزن ایده آل، کالری مصرفی انواع غذاها، کراتین، زیبا ، مناظر، کمربند، زیباترین و بزرگترین کشتی های دنیا، گره های کراوات، خانه ، اشخاص، معروف ، ست کردن لباس، چهره خوانی، آف های جالب و رمانتیک، راههای افزایش قد، شکل سازی بادست، ثروتمندترینهای ، اسم دخترا و پسرا، عناوین روزنامه های ورزشی، خبرگزاریهای فارسی، موسیقی آنلاین، نیازمندیها، فرم تایید صلاحیت دانشگاه آزاد، متن ترانه های قدیمی، کاریکاتور، سریال نرگس، كدهاي مجاني جاوا اسكريپت، حالگیری، شکلکهای یاهو ، مرجع کامل خطاهای مودم، خودكشي زهره بازيگر سريال نرگس، افزایش آمار بازدید ، ساخت لوگو متحرک، هیپنوتیزم ، فایده، پوشیدن، مانتوهای، تنگ، سیر تکاملی ،سیگار ، ، زندگینامه حمید گودرزی، لیست رومهای هر شهر در یاهو مسنجر، اشعار عاشقانه برای آف و اس ام اس، خطای دید ، نیمرو، بی معرفت ، پلاکهای، پلاک خودروها، فروشگاه اینترنتی، فتوشاپ و كرل، روابط دخترها و پسرها، جاذبه های سنندج، انواع مقالات دانش آموزی و دانش جویی ،طرحهاي توجيهي، خصوصيات ، زوجهاي سينماي ، چت کردن، قسمت ، باشگاههای لیگ برتر ، کلید، میانبر درویندوز، روانشناسی از طریق رنگ چشم ، بازی عاشقانه، تکامل ، هویت و شخصیت، امضا، ، قدم به قدم ، آرایش زیبا، ژورنال آرایش عروس، ، فال عطسه، ژورنال لباس نامزدی، عشق، ، کلید طلایی شیک ، تیپ ، تاتو ، خط چشم، آرایش زیبا و بادوام، زیبایی، یوگای صورت و کاهش چین و چروک ابرو، پر پشت ، تیرگی دور چشم، لکه ها و جوش ها، اعتماد بنفس ، خوشبختی ،نامزدمان ، مرگ ، عزیز، شوخ ، عيب ، سن مناسب ، خوابيدن ،نوزادان ، والدين، بیوگرافی ، جادوگر، قرن، دیوید کاپرفیلد، استاد شجریان، جن، ارواح و اشباح، جهان، بیلیارد، ضرب الامثلهای ، ترجمه انگلیسی، عروسی، ابروني (طنز)، جوشهای صورت، ابرو خواننده ترکEbro ، باكلاس ، دروغ ،مادر ، بيت شعر ، معنا، متن ، داستان، love story ، بهانه ، المپیک ، منگلها ، كلمات كليدي ، آمار بازديد، دسپرادو، دعا، خدا ، دوست دارم ، بسم الله ، انواع مقاله در زمينه اقتصاد و مدیریت، کارآفرینی، ادبیات و رمان، کودکان و نوجوانان، حسابداری، زمین شناسی، ورزشی، شخصیتهای برجسته، نانو تکنولوژی، هنر و گرافیک، جغرافیا، حقوق، مکانیک، تاریخ، مذهبی و اسلامی، ریاضیات، اجتماعی و خانوادگی، زمینه شیمی، معماری و عمران، برق و الکترونیک، کامپیوتر و ASP، پزشکی، مهدویت، فیزیک، شبيه ، هنرپيشه ، فشن ،ساعت ، خيابان،گران، جهان، گوناگون، مزاياي ، مجرد ، زيستن ، نفوذ ، پیکان اسپرت ، اسپورت، دوربینی، لخت ، خودكشي، طالع بینی مرد متولد فروردین، طالع بینی زن متولد فروردین، اردیبهشت، خرداد، تیر، مرداد، شهریور، مهر، آبان، آذر، دی، بهمن، اسفند، پیشنهاد، ترشیدگی ، تصاویر ، خطای دید، اورژانس، بارداری، خیانت ، شوهر ، بهینه ، حافظ ، سعدی ، معیارهای ، راننده ، فحش ، جامعه ، نامه ، دانشجو ، سال ،آراستگی ، ورزشگاهها، پوستي لطيف و زيبا، حديث فولادوند، هديه تهراني، هانيه توسلي، پرويز پرستويي، پارسا پيروز فر، محمد رضا گلزار، مهناز افشار، حسام نواب صفوي، عكس بهرام رادان، آناهيتا همتي، محمد رضا فروتن، مهران مديري، گلشيفته فراهاني، لونا شاد، نيما شاهرخ شاهي، عطسه ، مشتری، مضرات، سوتین، راز ،میلیونر، پولدار ، بهداشت روان ، تاثیر، تغذیه ، کرد ، ایروبیک، بیماری هپاتیت a، نوشابه هاي گازدار، افسردگی ،عسل، لایه ازون، تاریخچه موسیقی، هوش ، تقویت ، شتاب 0-100 خودروهای داخل ایران، مهراوه شريفی نيا، محیط طبیعی و جغرافیایی ، تقسیمات ، سیاسی ، اداری ،اقتصادی ، جاذبه ، فامیلی ،خطرناک ، انگشت ، انگشتر، ، جذب ، مدل مو ، برجستگی ، لطیف ، تعجب ،ريمل، مژه، لب ، ســـشـــوار ، آنجلینا جولی خفن ،عقاب ها ،سلطان ،پرندگان، مواد مخدر ، ترم ، معماري مسجد دارالاحسان ، مسجد جامع ، دیابت ، تغذیه ورزشکاران، کلسترول، واکسن ایدز، اعتیاد، دوپینگ ، سیر ، پیاز ، دوپینگ، شیر مادر، مزایای، فاکتور، موفقیت، علاقه ، فراری، لبرون جیمز، ستاره ،بسکتبال LEBRON JAMESt ، حاشيه ، ديويد بكام ، david beckham، نحوه، فعال، سازي، MMS ، مشتركان ، ايرانسل، مقایسه، ستارگان، امروز، سینمای ایران، نامه رضا قرایی ،قوین ترین مرد ، تایپ ، ایدز، هندوانه ،خواص ، زنان ، مردان، بازسازی، فایل ، خراب ، جدیدترین، اخبار ورزشی، علمی، اقتصادی، ایران، فن آوری، هنری، اجتماعی، حوادث، مهمترین ، جهان، كوتاه ، فايده، غول آدیداس ، پوما، ، رضا صادقی، گاف ، سوتی ، صدا ، سیما، شغل ، علی صادقی ، سوزاندن چربی ،سریعتر ، طولانی ، خواب ، طرز، فکر، انسانهای، موفق، اهمیت، اعجاب انگیز، خر و پف، احكام ازدواج موقت ،صیغه، اف 14 تامکت ،افسانه ، آسمانها، مقام زن، دیدگاه اسلام، ريشه يابي، خشونت، خانوادگي، پاكدامني، غول پیکرترین ، هواپیما ، عاشقانه ترین ، توبه ، استغفار، تفسير ، معني ، رياضيدان ، اقليدوس، قد بلندترین ، خواص شیر، حیوانات، سلطان جنگل، شیر ، تست ، معشوق ، اشتباهات ، رایج ، بهداشت نرم کننده ، ژل مو و تافت بر موها، اندازه گیری، تیپ بدن، هزینه، استفاده، اینترنت، Dial-up ،ADSL، پرسرعت، خواستگاری، آجيل ، هورامان – اورامانات، هیفا وهبی Hayfa Wehbet ، انواه گره ، پیر ، رنج ، قهرمان، افتادگی گونه ها، سخنان حکیمانه ، پند بزرگان، جملات ، فلسفی ،توپ، وجدان، پاک، استاد فرشچيان ،مينياتوريست، طب ، خون دماغ، سير، تالاسمي ، هپاتيت C، سرطان، ، تقلب کردن، شوهرشناسي ، سنَّتي، مدرن، مردن، گند ، قرار، مثلث برمودا ، مخوف، احساس، گرا، قدرت ، مدار، لیست، انتظار، مصطفی زمانی ، حضرت یوسف، مواد راديواكتيو ، بمب اتم، اثرات ، رواني، اجتماعي، طلاق، كراكCrack t، فرزند، كفش، پاشنه ، حافظه، فوق العاده ، هنرمند، کافی شاپ ، تست جالب، خصوصا ، سنندجی ، استراتژی ،بازاریابی، صاحبان، تجارت ، خُرد آرام ، دعوا ، مشاجره، علل ، زمینه ، گرایش Yahoo Mail ،جدید، تنظیمات ، Internet explore، پیغام های خطا در اینترنت، منفی ، نیازمندیها ، جسیكا البا ، Jessica Alba، نوشابه ، ثروت ، تشریفاتی ، تهران، آموزش مخ زنی، خودروی، مینیاتور، سایپا ، ایران خودرو، ناگفته ، ریزه اندام ، سازش ، نهان، اهرام ثلاثه مصر، فونتهای ، متن ، شب یلد، وحی، بلوغ، بمب اتم و بمب هیدروژنی، مقاله ، توحید، تاريخچه ، هندبال ، قوانين ، صداها، ، هارد ، گوش ، پارتيشن بندي ، fdisk، چت روم ، کالیکلماتور، درخت تکیه ، شگفتی اعداد، انشا color: #FFFFFF; text-decoration: none; font-family: Arial; font-size: 8pt; border: 1px solid #FF9955; background-color: #FF6600،لئوناردو دی‌کاپریو، اشتباه ،مخرب، مشاجره، درخت کریسمس، شعبده بازي، مفید، همسر داری، خوش تیپ ، شهرام ناظری، هيكلي ، دنيا، گرت، great khali، حسابداري ، کتايون رياحي ،زليخا، سفت ، توقعات، ارزیابی ، Page Rank ،كلك ، سی م کارت ، سیارات، منظومه شمسی، حدیث های ،برگزیده، حضرت محمد (ص)، بازار، خوشحال کنیم انتقال ایدز،،عادل فردوسي پور، مهندس ، کارگر، افغانی ، قلنج ، کمر ، گرفتگی، عضلات، گالری، ليلا بلوكات. مصاحبه ، عید نوروز ، ماهواره، اميد، شناسایی، دروغگو ، نگاه، ،متحول ،زندگی، قاتلین، بالفطره، استانها، مختلف، فیلم ، موسیقی ، بی نظیر، پاپیون، اصطلاحات، شامپو،درج، ویاگرا، اعتباری ، پیراهن ، بی خوابی زایمان ، طبیعی، شغل معلمی،معلم، ساده ، ضد حال هاي ،ايده ال ،اتاق خواب، عاطفی ، لذت بخش، بیکاری، مکالمه، لبخند، قشنگ ، آشکار ، رابطه جنسی ، صمیمیت، هنرپیشگان، اراذل ، اوباش,کارت پستال عاشقانه، بابدحجابی,دکوراسیون, آشپزخانه, دخترانه, دیجیتالی,صحنه های جذاب ورزشی,عکس ماشین, عکس موتور,گالری دسته گل عروس,دکوراسیون منزل,دکوراسیون اتاق خواب,گالری کفش خانمها,گالری طلا و جواهرالات,گالری لباس مجلسی خانمها ,عکس بچه ها,مدل لباس و آرایش,کارت عروسی, عکس گلهای زیبا و رویایی,تصاویری زیبا از طبیعت,عکس های فانتزی,دکوراسیون حمام ، آشپزخانه ، اتاق خواب،عروسی,کاریکاتور,جن و ارواح,عکس های جدید و داغ روز,مهدی سلوکی,مهناز افشار,بهرام رادان,بهنوش بختياري,هديه تهراني,هانيه توسلي,گلزار,بهاره رهنما,نيوشا ضيغمي,شیلا خداداد,امين حيايي,محمدرضا گلزار,الناز شاكر دوست,نيكي كريمي,گلشيفته فراهاني,پوريا پورسرخ,حامد کمیلی,مهران مدیری,امپراتور دریا,ستاره اسكندري,یانگوم,شقایق دهقان,افسانه بایگان,فاطمه معتمد آریا,آناهیتا نعمتی,کامبیز دیرباز,شهاب حسینی,محمد رضا فروتن,نیما شاهرخ شاهی,حمید گودرزی,شادمهر عقیلی,کامران هومن، ، خرید گیرنده دیجیتال